ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΛΑΧΟΚΕΡΑΣΙΑΣ

petropoulos.jpg

Γεννήθηκε στη Βλαχοκερασιά, Αρκαδίας, το 1906, το μεγαλύτερο από τα 5 επιζόντα παιδιά του Νικολάου Π. Πετρόπουλου και της Κωνσταντίνας Γ. Μπιστόλα Τα άλλα 4 αδέλφια κατά σειρά γεννήσεως ήταν ο Γιώργης (1909), ο Γιάννης (1916), ο Χρήστος (1921) και η Ευτυχία (1923). Λέμε «επιζόντα» γιατί η γιαγιά Κωνσταντίνα έκανε άλλα 2 παιδιά, τα οποία όμως δεν επέζησαν για διάφορους, άγνωστους σε μας λόγους.

Μετά τη γέννηση των δύο πρώτων παιδιών, του Πέτρου και του Γιώργη, ο πατέρας τους έφυγε για Αμερική (Πίτσμπουργκ)  ύστερα από πρόσκληση του αδελφού του Βασίλη, προφανώς για να προσκαλέσει τη γυναίκα του και τα παιδιά του, αφού πρώτα θα είχε ορθοποδήσει οικονομικά. Το όνειρο όμως δεν πραγματοποιήθηκε γιατί μεσολάβησαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι. Με Βασιλικό Διάταγμα διατάχθηκε επιστράτευση των εφέδρων ομογενών. Στην περίπτωση άρνησης απειλούνταν με φυλάκιση και μόνιμη απαγόρευση επιστροφής στην πατρίδα[1]. Έτσι το 1912 ο πατέρας του, και παππούς μας Νικόλας επέστρεψε για να πολεμήσει στους Βαλκανικούς πολέμους αλλά και για λόγους οικογενειακούς.[2] Ο παππούς υπηρέτησε στον ελληνικό στρατό, στο σύνταγμα του πυροβολικού, έως τo 1916.

Το 1916 περίπου, ο Πέτρος, ως ο πρωτότοκος γιος, αναγκάστηκε από τον πατέρα του να διακόψει τις στοιχειώδεις σπουδές του στην Δ’ δημοτικού και να βοηθήσει  στην καλλιέργεια των κτημάτων, την φύλαξη και την υποστήριξη της οικογένειας, αν και ο τότε δάσκαλος Αλεξόπουλος είχε κατακρίνει τον πατέρα του γι’ αυτήν την απόφασή του. Τρία από τα νεότερα αδέλφια του (ο Γιώργης, ο Γιάννης και η Ευτυχία) μετοίκησαν στην Αθήνα (δεκαετία 1930) για να αποδράσουν από την σκληρή αγροτική ζωή και τη στενότητα του κλήρου, και αφού ουσιαστικά δεν υπήρχε η εναλλακτική διέξοδος της μετανάστευσης προς τις ΗΠΑ (1920-1950), μετά την επιστροφή του πατέρα τους από την Αμερική. Με τον πρόωρο χαμό των γονέων του (του παππού το 1929 και της γιαγιάς το 1935), στο χωριό έμειναν ο ίδιος και ο αδελφός του ο Χρήστος, να καλλιεργήσουν τα κτήματα, να φροντίσουν τα πρόβατα και να κρατήσουν το πατρικό ανοιχτό. Όμως, με το ξέσπασμα του Εμφυλίου Πολέμου, ο θείος ο  Χρήστος που υπηρετούσε στον τακτικό στρατό, σκοτώθηκε (διαμελήθηκε) το 1947 στο Πολυδέντρι Φλώρινας ανιχνεύοντας νάρκες. Έτσι, από τα 5 αδέλφια έμεινε ο Πέτρος να καλλιεργεί τα κτήματα, να φροντίζει τα  αιγοπρόβατα  και να κρατά το πατρικό.

Το 1935  ο Πέτρος  παντρεύτηκε την Αιμιλία (Μηλιά) Πατσιλίβα του Βασιλείου και της Βασιλικής. Έκαναν τρία παιδιά, την Κωνσταντίνα (νυν  Σαραντάκη), το Νικόλα και τον Ηλία. Σχεδόν αμέσως μετά τη γέννηση του Ηλία (1940) ο Πέτρος, που ήταν 34 ετών,  επιστρατεύτηκε και εστάλη στο Αλβανικό μέτωπο, μαζί με άλλους συγχωριανούς.  Μετά την επιστροφή του πολλές φορές μας αφηγείτο για τις κακουχίες και τα κρυοπαγήματα, αλλά και τη στάση του απέναντι στον εχθρό κατά τη διάρκεια των μαχών: ποτέ δεν πυροβόλησε απευθείας τον εχθρό, αλλά έριχνε στον αέρα, γιατί δεν ήθελε να σκοτώσει ανθρώπους. Αυτή του η στάση επηρέασε και τον μεγαλύτερο γιό του, τον Νικόλα, ως προς την κατοπινή στάση του, σε σχέση με τα ειρηνιστικά κινήματα στις ΗΠΑ τη δεκαετία  του 1960. Την επικαλούνταν συχνά για να αιτιολογήσει τη συμμετοχή του στα ειρηνιστικά κινήματα (π.χ. αφοπλισμού, κατά του πολέμου στο Βιετνάμ, και το ενδιαφέρον του για τον Γκάντι) και ήταν περήφανος να το αφηγείται στους ομοϊδεάτες του. Μετά την γέννηση του τέταρτου παιδιού (1941), της Ελευθερίας, ο Πέτρος απολύθηκε από το στρατό γιατί θεωρούνταν πολύτεκνος. Έξι χρόνια μετά, και κατά τη διάρκεια του διχαστικού Εμφυλίου Πολέμου, ακολούθησε η γέννηση του τελευταίου παιδιού του, του Χρήστου, ο οποίος πήρε το όνομά του μακαρίτη θείου μας.

Με τον τερματισμό του Δεύτερου Παγκοσμίου και του Εμφυλίου Πολέμου, ο Πρόεδρος Τρούμαν πέρασε από το Κογκρέσο το Νόμο για τους Εκτοπισθέντες (1948), ανοίγοντας τις πόρτες της Αμερικής για ένα δεύτερο μεγάλο κύμα μεταναστών από την Ελλάδα. Τα ξαδέλφια του Πέτρου (Βαγγέλης Καρκάλας και Κωνσταντίνος Ε. Πετρόπουλος) έστειλαν πρόσκληση στο μεγαλύτερο γιο του, το Νικόλα, ο οποίος μετανάστευσε στις ΗΠΑ το 1951. Ο Νικόλας σπούδασε στις ΗΠΑ και 15 χρόνια μετά προσκάλεσε και τα δύο νεότερα αδέλφια του (την Ελευθερία, νυν Μαργέτη και το Χρήστο), στην Αμερική. Το κίνητρο και πάλι ήταν η απόδραση από τις αγροτικές δουλειές, οι σπουδές και η αναζήτηση μιας καλύτερης επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Με την μετανάστευση των τριών παιδιών, έμειναν ο πατέρας, η μητέρα  και τα δυο τους παιδιά (Κωνσταντίνα και Ηλίας) να ασχοληθούν με τις αγροτικές δουλειές.

Ειδικότερα, οι αγροτικές δουλειές για τον Πέτρο Πετρόπουλο, όπως και για πολλούς συγχωριανούς του, τις δεκαετίες του 1950, 1960 και 1970, αφορούσαν στην καλλιέργεια καλαμποκιού, σιτηρών, αμπελιών, κηπευτικών, καστανιών, καρυδιών, μηλιών, κερασιών, ελαιόδεντρων στα χειμαδιά (Κουρεμένο, Πολύδερου τη Χούνη, Τουρλάκι, Μπιστολέικα κτλ.), στην φύλαξη αιγοπροβάτων καθώς και στην παραγωγή ζωικών κα γαλακτοκομικών προϊόντων. Οι αγροτικές αυτές δουλειές συμπληρώνονταν κατά καιρούς με την παραγωγή κάρβουνου σε παραδοσιακό καμίνι που είχε κατασκευάσει ο ίδιος στου Πολύδερου τη Χούνη και το μικρο-εμπόριο, είτε με την πώληση προϊόντων δικής του παραγωγής (κάρβουνο, λάδι, κρασί, μήλα κτλ.) στις Κολλίνες (π.χ. το κάρβουνο) ή στην Τρίπολη (μήλα) είτε με τη μεταπώληση προϊόντων που αγόραζε ο ίδιος από άλλους παραγωγούς (π.χ. καρπούζια και πεπόνια από την Καστανιά νυν Καστόρι) και τα πωλούσε στις Κολλίνες. Με το ρευστό από το μικρο-εμπόριο  αγόραζε  προϊόντα  από τον τομέα της μεταποίησης που χρειάζονταν για το νοικοκυριό (ρούχα, ζάχαρη κ.α.) και για τις ανάγκες των καλλιεργειών (λίπασμα, εντομοκτόνα κ.α.). Ο μικρότερος γιος του Πέτρου, Χρήστος, παραδέχεται με περηφάνια την επιρροή  που είχε η ενασχόληση του πατέρα του με το εμπόριο στη δική του  επαγγελματική του σταδιοδρομία

Ο Πέτρος ήταν θεοφοβούμενος και θρησκευόμενος, στα λόγια και στην πράξη.  Εκκλησιάζονταν τακτικά. Τις Κυριακές, πρώτα ερχόταν η εκκλησία και μετά τα κτήματα. Έκανε τακτικά το σταυρό του πριν τα γεύματα και πριν ξεκινήσει κάποια εργασία (π.χ. σπορά).  Κατέκρινε τις νέες γενιές, ακόμη και τα παιδιά του, που δεν εκκλησιάζονταν τακτικά,  πήγαιναν στη εκκλησία μόνο στις μεγάλες γιορτές και δεν τηρούσαν σχολαστικά τις νηστείες. Επίσης, η θρησκευτικότητά του δεν περιοριζόταν στα τελετουργικά. Κατέκρινε τις υποκρισίες εκκλησιαζόμενων και τους επιφανειακούς λόγους για τους οποίους εκκλησιάζονταν (μόδα). Ποτέ δεν βλαστημούσε, όντας θυμωμένος είτε με ανθρώπους είτε με τα υποζύγια. Αντί αυτού, ξεσπούσε λέγοντας «Άϊ στον κόρακα», «γαμώ το φράγκο σου», κ.α.    Πολλά από τα ποιήματά του, ανεξάρτητα από την θεματολογία, διαπνέονται από μια χριστιανική και φιλοσοφική διάσταση.

Ο Πέτρος Πετρόπουλος άρχισε να συντάσσει ποιήματα από τα 16 του χρόνια (1922). Τα έγραφε για να εκφράσει τα αισθήματά του, τον πόνο του, τον καημό του, τον πατριωτισμό του, το θυμό ή το σαρκασμό του, μετά από κάποια γεγονότα στον περίγυρό του ή στην πολιτική σκηνή. Κάποια από αυτά τα έγραφε για να απαγγελθούν από τα παιδιά του στις εθνικές γιορτές, της παλιγγενεσίας και της 28ης Οκτωβρίου. Ένα από αυτά, θυμάμαι, το οποίο είχε σχέση με την 25η Μαρτίου, το είχα απαγγείλει εγώ στον Αι Γιώργη. Άλλα από αυτά, που αφορούσαν την οικογένειά του, τα είχε «μελοποιήσει» και τα τραγουδούσε ο ίδιος. Κολλινιάτες κ.α. Η  συλλογή των ποιημάτων του  περιλαμβάνει ένα μέρος των ποιημάτων, που γράφτηκαν από το 1935 έως το 1975 και έχουν διασωθεί από τον ίδιο ή άλλα μέλη της οικογένειας.  Ταξινομήθηκαν  σε 4 θεματολογικές ενότητες: τα οικογενειακά, τα φιλοσοφικά, τα νοσταλγικά και τα πολιτικά, καταδεικνύοντας το εύρος των βιωμάτων, σκέψεων  και ενδιαφερόντων του αγρότη-ποιητή .   

Αν και τα ποιήματα του γερο-Πέτρου χαρακτηρίζονταν από καλλιγραφία, ευθυγράμμιση, σταθερότητα, και ομοιοκαταληξία, (προφανώς ένδειξη της εσωτερικής του γαλήνης), ήταν ανορθόγραφα. Η πρόωρη διακοπή των σπουδών του δεν του επέτρεψε να μάθει και να εμπεδώσει τους κανόνες της νέο-ελληνικής γραμματικής, όμως αυτό δεν στάθηκε εμπόδιο στην έμπνευση, την φαντασία και τη παραγωγή του λαϊκού ποιητικού λόγου. Συχνά, τα παιδιά του τον αποκαλούσαν «Πέτρο, Πετρή, Λαϊκό Ποιητή». 

Η συλλογή εκδόθηκε από το γιό του, Νικόλα, κατά την παραμονή του στις ΗΠΑ, την περίοδο που ήταν Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Ινδιάνα-Περντού, Ινδιανάπολις. Η γλωσσική επιμέλεια, η  δακτυλογράφηση,  η τεχνική  επεξεργασία  και εκτύπωση έγιναν από τον ομογενή, εκδότη του αντι-δικτατορικού δελτίου στο Τορόντο, «Καινούργιοι Ορίζοντες», τον Νίκο Καρπούζη. Την προσωπογραφία  του ποιητή στο εξώφυλλο και την εικονογράφηση των κειμένων φιλοτέχνησε η Κορεάτισσα Σούζαν Κιμ, απόφοιτος Καλλιτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου και πρώην φοιτήτρια του Νικόλα  στο μάθημα της κοινωνιολογίας.

Γράφτηκε από τα παιδιά του Πέτρου: Νικόλα, Ηλία, Ντίνα, Ελευθερία και Χρήστο (8/08/2015).


[1]  “75,000 Greeks may return. That number of residents of America are effected by Royal Decrees”, October 6, New York Times, 1912, p. 4.

[2] Ο Νικόλας Χρόνης («Κατσής») που ήταν επίσης στο Πίτσμπουργκ τον είχε συμβουλέψει να μείνει στην Αμερική, αλλά του απάντησε ότι έπρεπε να επιστρέψει στην οικογένειά του.