ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΛΑΧΟΚΕΡΑΣΙΑΣ

spilio-portrait.jpgΟ Μουσικοσυνθέτης

Ο Σπήλιος Μεντής είναι ένα από τα 5 παιδιά του Χρήστου Μεντή και της Ελένης Μαρκοπούλου η οποία γεννήθηκε στα Καλάβρυτα. Είναι εγγονός του Παναγιώτη Μεντή. Ο πατέρας του o Χρήστος  και ο παππούς του ο Παναγιώτης γεννήθηκαν στη Βλαχοκερασιά Αρκαδίας. Ο πατέρας του Σπήλιου, ο Χρήστος, ήταν εφοριακός-δημόσιος υπάλληλος. Επακόλουθο ήταν οι συχνές μεταθέσεις και μετακινήσεις.  Τα  παιδιά του Χρήστου Μεντή γεννήθηκαν σε διαφορετικές πόλεις της Ελλάδας: ο Σπήλιος, στο Αγρίνιο το 1912, ο Κώστας στην Αμφιλοχία το 1913, η Ξένη στην Αμφιλοχία, ο Αιμίλιος και   η Κατερίνα (το «Κατινάκι», μητέρα του ηθοποιού/ποιητή Χρήστου Βαλαβανίδη) στο Μεσολόγγι. Ο Σπήλιος έφυγε από τη ζωή το 1969, σε ηλικία 57 ετών.

Ο Σπήλιος Μεντής, εφοριακός-δημόσιος υπάλληλος (όπως και ο πατέρας του) και η Λαμπρινή Πατσή απέκτησαν  3 παιδιά τον Χρήστο, πιανίστα, δάσκαλο μουσικής και μουσικοσυνθέτη, την Ελένη Ζωή [Νένα], ηθοποιό, και τη  Μαρία, καθηγήτρια-φιλόλογο.   Εκτός από εφοριακός-δημόσιος υπάλληλος, ο Σπήλιος Μεντής μεγαλούργησε και ως μουσικοσυνθέτης[1].

Έκανε την εμφάνισή του το 1936  με τα τραγούδια «Ντολορίτα» «Κάκια σ’ αγαπώ», «Γλέντα χωρίς ν’ αγαπάς» και «Χαβάη», τα οποία παρουσιάστηκαν σε συνεργασία με τον Γιώργο Μαλλίδη. Καθοριστική ήταν η συμβολή και εμψύχωση που πρόσφερε η Δανάη Στρατηγοπούλου στην καλλιτεχνική εξέλιξη του Σπήλιου Μεντή, το 1954, όταν ο συνθέτης ζούσε στο Λαύριο. Τραγούδια του συνθέτη με τη Δανάη ως ερμηνεύτρια υπάρχουν στο αρχείο του Σιδερή Πρίντεζη, παραγωγού του Δεύτερου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας.  Το 1956 έκανε την  πρώτη ουσιαστική εμφάνισή του με το τραγούδι, «Κανελιά», που ερμήνευσε η Σοφία Βέμπο

Το 1960  διακρίθηκε με το δεύτερο βραβείο στο Φεστιβάλ Αθηνών για το  «Καλοκαιράκι» και  το 1965 στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, για το «Φτωχόπαιδο της γειτονιάς» σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου. Ερμη-νεύτρια και στα δύο ήταν η τραγουδίστρια  Γιοβάννα.

Ο Σπήλιος Μεντής έγραψε 70-80 τραγούδια, τα πιο πολλά σε στοίχους δικούς του. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο συνθέτης Σπήλιος Μεντής καταπιάστηκε με τη σύνθεση πιο ολοκληρωμένων μουσικών έργων μελοποιώντας Γιάννη Ρίτσο, Οδυσσέα Ελύτη, Τάσο Λειβαδίτη, Federico Garcia Lorca κ.ά. Ιδιαίτερο ήταν το ενδιαφέρον του για την ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. Από την ποιητική συλλογή "Πυραμίδες" (1935) επέλεξε τις ενότητες "Γράμματα στο μέτωπο" και "Γράμματα από το μέτωπο" μελοποιώντας εκτεταμένα αποσπάσματα, τα οποία δυστυχώς παραμένουν ανέκδοτα. Μια γεύση όμως μπορούμε να πάρουμε από την τηλεοπτική εκπομπή του Βασίλη Δημητρίου "Τραγούδια στο συρτάρι" που προβλήθηκε το 1977. Εκεί λοιπόν μεταξύ άλλων ακούστηκε και το συγκεκριμένο απόσπασμα από τα "Γράμματα από το μέτωπο" που ερμήνευσε ο Λάκης Χαλκιάς με συνοδεία πιάνου  (κάνετε κλικ στη σύνδεση κάτω από τη φωτογραφία).

spilios.jpg

https://www.youtube.com/watch?v=wNGZT7hZcr4.

 

spilios2.jpg

Μερικά από τα τραγούδια του Σπήλιου Μεντή  έχουν αποδοθεί σε πολλαπλές εκτελέσεις, παρμένες από δίσκους των 45 στροφών που κυκλοφόρησαν στα μέσα της δεκαετίας του ’60. Τρείς πιο πρόσφατες επανεκτελέσεις  με την Αφροδίτη Μάνου, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη, τη Μαρία  Δημητριάδη και τη Νένα Μεντή,  προέρχονται από το δίσκο  με τίτλο «Θ’ ακούσετε τραγούδια του Σπήλιου Μεντή» που κυκλοφόρησε το 1992.

Σύμφωνα με το «Δισκόβολο», «Ο άδικα λησμονημένος συνθέτης Σπήλιος Μεντής (1912-1969), κατ' επάγγελμα δημόσιος υπάλληλος (εφοριακός), μας έχει αφήσει μια θαυμάσια κληρονομιά δεκάδων μελωδικών κομματιών που κινούνται στον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ ελαφρού και έντεχνου τραγουδιού…»

Ο συνθέτης Κώστας Μυλωνάς, στην «Ιστορία του Ελληνικού Τραγουδιού»,  αναφέρεται στην πρωτοτυπία του έργου του και στη συμβολή του Σπήλιου Μεντή στην  εξέλιξη της ελληνικής μουσικής:

  • «Με μουσικό ύφος που δε θυμίζει τίποτα από τη δουλειά των προηγούμενων συναδέλφων του και δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τους χορευτικούς ρυθμούς και τις μελωδίες της ξένης μουσικής, ο Μεντής κλείνει μέσα στα τραγούδια του το σπέρμα της ανανέωσης, που αργότερα θα ολοκληρωθεί στη δεκαετία του 60 με το Μάνο Χατζιδάκι και το Μίκη Θεοδωράκη».  Και συνεχίζει:
  • «Η μουσική του γραφή κάνει μεγάλη εντύπωση, γιατί έχει μια παρθενικότητα, καθώς οι στρωτές και εμπνευσμένες μελωδίες του παντρεύονται ιδανικά με τους ελληνικούς ρυθμούς με τρόπο ευρηματικό και πρωτότυπο».

Ο μεγάλος μουσικοσυνθέτης έφυγε πρόωρα από τη ζωή (10 Νοεμβρίου  1969) σε ηλικία 57 ετών. Πίσω του άφησε μια αξιοσέβαστη πολιτιστική παρακαταθήκη για τις νεότερες γενιές των Ελλήνων.  Πίσω του, άφησε επίσης τον αδελφό του Κώστα, ηθοποιό, το γιο του Χρήστο, πιανίστα/συνθέτη, την κόρη του Ελένη Ζωή (Νένα), ηθοποιό, και τον ανιψιό του Χρήστο Βαλαβανίδη, ηθοποιό, να συνεχίσουν την καλλιτεχνική παράδοση της οικογένειας (Για τη ζωή και το έργο των τελευταίων, βλ. άλλες σελίδες της παρούσας ενότητας).

Δείγμα Έργου του Σπήλιου Μεντή:[2]

Τίτλος

Στιχουργός

Συνθέτης

Εκτέλεση

YouTube

Το καράβι

Σπήλιος Μεντής

Σπήλιος Μεντής

Μαρία Δημητριάδη

https://www.youtube.com/watch?v=PxFpZ7bDCCk

Η βάρκα (Αρχές ‘60)

Γιοβάννα

https://youtu.be/_uQZm5lcPek

Σερενάτα χωρίς φεγγάρι

Αφροδίτη Μάνου

https://www.youtube.com/watch?v=U1lL7vawsEQ

Καλοκαιράκι (Αρχές ’60)

Ίκαρος

Γιοβάννα

https://www.youtube.com/watch?v=3_H0p1nFsSY

Κίτρινο φθινόπωρο

Γιάννης Ρίτσος

Λουκιανός Κηλαηδόνης

https://www.youtube.com/watch?v=apvipK6H4ZY

Ο παγωτατζής

|Αφροδίτη Μάνου

https://www.youtube.com/watch?v=FW9ocvVOwV0

Ταξιδιώτης της νύχτας

Σπήλιος Μεντής

Καίτη Χωματά

https://www.youtube.com/watch?v=6w1WN5r3i_c

Τραγούδι αγάπης και θανάτου

Πόπη Αστεριάδη

https://www.youtube.com/watch?v=YfrRv50djcw

Όλα για σένανε μιλάνε

Γιάννης Ρίτσος

Δέσποινα Μπεμπεδέλη

https://youtu.be/dl5yBDDhPhE

Αχ, το φεγγάρι βάσανο (1966)

Αδερφές Δήμα

https://www.youtube.com/watch?v=wpe5Njg0_8k 

Φτωχόπαιδο

(Αρχές ’60)

Κλειώ Λενάρδου

https://www.youtube.com/watch?v=Np8bNt43P0k

Γράμματα από το μέτωπο

‘’

‘’

Λάκης Χαλκιάς

https://www.youtube.com/watch?v=wNGZT7hZcr4   

 

Σύνταξη και επεξεργασία:

Νίκος Πετρόπουλος

Συντονιστής Επιτροπής Ψ.  Μ. Β.

Γλωσσική  επιμέλεια: Άννα Μαρτίνου,

Απρίλιος  2017

 



[1]  Το παρόν βιογραφικό προφίλ βασίζεται σε στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από την κόρη του, ηθοποιό, Νένα Μεντή, τους κατοίκους Βλαχοκερασιάς(Λευτέρη Σουρλά, Γιάννη Ζέππο, Ανδρέα Σκούφη και Ευστράτιο Μητρόπουλο), καθώς και από το διαδίκτυο.  Καθοριστικής σημασίας ήταν οι παρακάτω διαδικτυακές πηγές: (1) Βαγγέλης Αρναουτάκης, «Ο Χατζιδάκης, ο Σπήλιος Μεντής και η «Άλλη» Ποίηση του Ρίτσου», http://www.ogdoo.gr/erevna/thema/o-xatzidakis-o-spilios-mentis-kai-i-alli, 4 Αυγούστου 2012  (2) e-tetradio, «Σπήλιος Μεντής: Ο Εφοριακός Μουσικοσυνθέτης», http://e-tetradio.gr/article/5920/, 10 Νοεμβρίου 2011 (3) Δισκοβόλος, «Ο Σπήλιος Μεντής Μελοποιεί Γιάννη Ρίτσο», https://diskovolos58.blogspot.gr/2011/12/blog-post_30.html , 30 Δεκεμβρίου 2011.

[2] Για ένα πληρέστερο ρεπερτόριο των τραγουδιών του,  ο επισκέπτης καλείται να μεταφερθεί στην παρακάτω ιστοσελίδα: http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=index&sort=alpha&composer_id=742