ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΛΑΧΟΚΕΡΑΣΙΑΣ

και άλλα Επαγγέλματα στη Βλαχοκερασιά[1]

katastimaΠριν από τη δεκαετία του 1960, σχεδόν όλοι οι Βλαχοκερασιώτες ήταν αγρότες ή/και κτηνοτρόφοι. Όπως έχουμε ήδη περιγράψει, καλλιεργούσαν χωράφια, αμπέλια, ελιές και καρποφόρα δέντρα. Ένας σημαντικός αριθμός από αυτούς είχαν και μικροεπιχειρήσεις, όπως αλευρόμυλους, νεροτριβές, παντοπωλεία, κρεοπωλεία, ταβέρνες, καφενεία, τσαγκαράδικα, σιδεράδικα («γύφτικα»), γανωματάδικα, ραφτάδικα, σαμαράδικα, πεταλωτήρια, ξυλουργεία.

Ένας μικρότερος αριθμός εργάζονταν σε υπηρεσίες της κοινότητας ή του κράτους (π.χ.γραμματείς, αγροφύλακες, χωροφύλακες, ταχυδρόμοι). Μετά, όμως, από την εσωτερική και την εξωτερική μετανάστευση τις δεκαετίες του 1950-60, την αποψίλωση της επαρχίας από νέους, τη συρρίκνωση του πληθυσμού, τη βιομηχανοποίηση όμορων πόλεων, την πρόοδο στην αυτοκίνηση και τη μετατόπιση της μεταποίησης και της αγοράς στις πόλεις, η ένταση της αγροτικής παραγωγής και κτηνοτροφίας στο χωριό μειώθηκε και πολλές από τις παραπάνω επιχειρήσεις έγιναν παρελθόν. Όσοι αγρότες έχουν απομείνει ασχολούνται με τις δενδροκαλλιέργειες και ένας μικρός αριθμός με την κτηνοτροφία.

Οι σαμαράδες, οι τσαγκάρηδες, οι πεταλωτές, οι μυλωνάδες, οι νεροτριβιάρηδες, οι γανωτές δεν έχουν πια αντικείμενο. Οι επιχειρήσεις περιορίζονται σε δύο ταβέρνες, ένα αναψυκτήριο, ένα φούρνο, ένα σουπερμάρκετ, ένα φαρμακείο και ένα κομμωτήριο. Ένας μικρός αριθμός των κατοίκων (5-6) είναι τεχνίτες (ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, κτλ.), οι οποίοι εξυπηρετούν την περιοχή της Σκιρίτιδας· οι ηλεκτρολόγοι επισκευάζουν και τηλεοράσεις και ένας εξίσου μικρός αριθμός (4-5) αναλαμβάνει εργολαβίες (π.χ. μπετά, σκεπές, πατώματα κτλ). Ένας μεγαλύτερος αριθμός Βλαχοκερασιωτών (20-25) εργάζεται σε κοντινές [κωμο]πόλεις της Αρκαδίας, (Τρίπολη, Μεγαλόπολη, Κερασίτσα) σε εργοστάσια[2], επιχειρήσεις και τράπεζες, ως εργάτες, ιδιωτικοί υπάλληλοι, ιδιοκτήτες επιχειρήσεων ή και διευθυντές, αλλά μένουν (ή πηγαίνουν συχνά) στο χωριό. Τέλος, ένας μικρότερος αριθμός (10) εργάζεται στην τοπική αυτοδιοίκηση (Δημοτική Ενότητα Σκιρίτιδας, ΚΕΠ), το Υπουργείο Παιδείας, το Περιφερειακό Ιατρείο Βλαχοκερασιάς (γιατρός και νοσοκόμα) και την εκκλησία (ιερέας, ψάλτης, καθαρίστρια)[3].

Ξεκινάμε την παρούσα ενότητα με υλικό και υπερσυνδέσεις για τους συνεταιρισμούς. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτουμε, ο πρώτος συνεταιρισμός που συγκροτήθηκε (1916) στη Βλαχοκερασιά ήταν ο «Οινοποιητικός Συνεταιρισμός Βλαχοκερασιάς» γεγονός που καταδεικνύει την αξία της αμπελουργίας για τους αγρότες εκείνης της εποχής. Η σχετική υπερσύνδεση περιλαμβάνει υλικό  από το αρχείο του Γιώργου Στασινού (απόσπασμα καταστατικού και οι υπογραφές 80 Βλαχοκερασιωτών) που αναδημοσιεύτηκε από τη «Φωνή του Χωριού μας» (Φύλλο 69, 6/2001). Οι άλλες υπερσυνδέσεις αφορούν στον «Αγροτικό και Πιστωτικό Συνεταιρισμό Βλαχοκερασιάς» που ακολούθησε[4] και περιλαμβάνουν (1) μια αφήγηση του Νίκου Χουχουλή στη Μαρία Κοπίτα, η οποία επικεντρώνεται σε ενέργειες του συνεταιρισμού από το 1964 και μετά  και (2) μια συνέντευξη του π. Προέδρου του «Αγροτικού Συνεταιρισμού Βλαχοκερασιάς» (Α.Σ.Β.) Βαγγέλη Μητρόπουλου στην Κική Κατσαφάνα, η οποία επικεντρώνεται στη συγχώνευση του Α.Σ.Β. με τον «Αγροτικό-Κτηνοτροφικό Συνεταιρισμό  Αρκαδίας –Η Ένωση» και αναδεικνύει τα πλεονεκτήματα της οικονομίας κλίμακα. Η υποενότητα κλείνει με μια υπερσύνδεση (και με μια πρωτότυπη ανακοίνωση από τον τότε Πρόεδρο της Κοινότητας (1973), Γιάννη Ζέππο), που ενημερώνει τους αγρότες/κτηνοτρόφους για την επίσκεψη κτηνιάτρου στη Βλαχοκερασιά και τους καλεί να φέρουν τα ασθενή ζώα τους (οικόσιτα και μη) για εξέταση.

Ακολουθεί φωτογραφικό υλικό που απεικονίζει δύο συμπατριώτες λουστραδόρους (δεκαετία του 1950).

Συνεχίζουμε με φωτογραφικό υλικό και υπερσυνδέσεις για «παντοπωλεία», τα οποία παρουσιάζουμε διαχρονικά, από τα παλαιότερα παντοπωλεία μέχρι τα σύγχρονα σουπερμάρκετ (Γιαννέλη, Τράκα, Γρηγόρη, Μπαχανά, Κοτοπούλη, Τσουλαμάνη, Ανάγνου)[5]. Ενεργοποιώντας τις τέσσερις υπερσυνδέσεις, θα δείτε (1) ένα πρωτότυπο τιμοκατάλογο στο παντοπωλείο του Λευτέρη Α. Σουρλά («Μπαχανά»), (2) τον/την «Κ. Ν.» να αναπολεί τα χαμένα μαγαζιά στο χωριό, (3) τη βιογραφία του παντοπώλη Αριστείδη Κ. Σουρλά («Κοτοπούλη»), η οποία περιλαμβάνει και μια επιστημονική εκτίμηση της «χωρητικότητας» του ιστορικού βαγενιού «Ευρώτας» και (4) ένα βίντεο κλιπ της  Αγγελικής Κοντογιάννη, όπου η σύζυγος του Κοτοπούλη, Αλεξάνδρα, αναπολεί τις παλαιότερες εποχές, ενώ ταυτόχρονα βλέπουμε και πλάνα από τα βαγένια του Κοτοπούλη στο υπόγειο. Η υποενότητα κλείνει με την παρουσίαση του σύγχρονου σουπερμάρκετ του Π. Ανάγνου (πρώην σουπερμάρκετ «Τσουλαμάνης») και μια υπερσύνδεση με το ιστορικό του καταστήματος, το οποίο συνοδεύουν και σχετικές φωτογραφίες[6].

Στη συνέχεια παρουσιάζουμε φωτογραφικό υλικό και μια υπερσύνδεση σχετικά με τα λεωφορεία ως μέσα συγκοινωνίας μεταξύ Βλαχοκερασιάς και Τρίπολης στη δεκαετία του 1950. Τα λεωφορεία είχαν αφετηρία τα παντοπωλεία και τα καφενεία στον κεντρικό δρόμο της Βλαχοκερασιάς. Ενεργοποιώντας τη σχετική υπερσύνδεση, ο περιηγητής θα διαβάσει αποσπάσματα από το διήγημα της Άννας Ιακώβου και θα μάθει για το ρόλο που διαδραμάτιζε το λεωφορείο «Ταγαρού» παλαιότερα, πριν μπουν στη ζωή μας τα σύγχρονα λεωφορεία με τον αποθηκευτικό χώρο κάτω από την καμπίνα των επιβατών.

Η πλοήγηση συνεχίζεται με υλικό που αφορά στα καφενεία/αναψυκτήρια και τις ταβέρνες του χωριού (Βαγγέλη Μάνδρου, Χρήστου Μάνδρου, Μαρίας Μπιστόλα, Λάκη Μητρόπουλου και Σπύρου Πέτρου)[7]. Την υπο-κατηγορία καφενεία συνοδεύει και μια υπερσύνδεση-άρθρο της Κικής Κατσαφάνα για το καφενείο του Χρήστου και της Αντωνίας Μάνδρου, «Η Δροσιά», το οποίο έκλεισε μετά από 46 χρόνια λειτουργίας. Για να τιμήσουν την πολύπλευρη και πολυετή προσφορά του Χρήστου και της Νίτσας διοργανώθηκε παραδοσιακή αποχαιρετιστήρια γιορτή με πρωτοβουλία των αδελφών Χριστίνας και Ιωάννας Γ. Μάνδρου και τη συμμετοχή πολλών συμπατριωτών.

Ακολουθεί υλικό που αφορά τεχνίτες και επαγγέλματα επεξεργασίας υλικών και τροφίμων (σιδεράδες, ράπτες, τσαγκάρηδες, ξυλουργούς, κρεοπώλες και φουρνάρηδες). Όπως προαναφέραμε, τα περισσότερα από αυτά τα επαγγέλματα έχουν περάσει στην ιστορία. Αξιοπρόσεκτες στην παρούσα υποενότητα είναι και έξι υπερσυνδέσεις. Οι πρώτες δύο συνοδεύουν το υλικό για το σιδερά Γιώργη Μεντή («Κάλφα») και συνίστατο σε (α) αφηγήσεις του γιού του, Κωνσταντίνου, για το «γυφτάδικο» και τη ζωή του πατέρα του, με φωτογραφίες από ένα μεταλλικό αλέτρι και (β) φωτογραφικό υλικό για το σιδεράδικο, «Καλό Αμόνι», από το «Λαογραφικό Μουσείο Τεγέας». Η τρίτη συνοδεύει το υλικό για τον ξυλουργό Βασίλη Γ. Αποστολόπουλο («Καραγιάννη») και αναπαράγει μια πρωτότυπη «άδεια επιτηδεύματος» του έτους 1933. Η τέταρτη, το υλικό για το ράπτη Βασίλη Γ. Στασινό, το οποίο περιλαμβάνει ένα σύντομο βιογραφικό από τον εγγονό του και ενδεικτικές φωτογραφίες της δουλειάς του. Η πέμπτη περιλαμβάνει ένα άρθρο-προσωπογραφία από την Άννα Μαρτίνου (νύφη του) για τον τσαγκάρη Επαμεινώνδα Ι. Μπιστόλα και το τσαγκαράδικό του[8]. Στην τελευταία υπερσύνδεση της υπο-ενότητας, η Κ.Ν. ξαναζωντανεύει τους θαμώνες και περαστικούς, καθώς παρατηρεί ότι το κτίριο που παλαιότερα στέγαζε το οινοκρεοπωλείο του Ν. Φ. Κωνσταντόπουλου, «Η Φτωχομάνα» είναι προς πώληση. 

Κλείνουμε την παρούσα ενότητα με υλικό για: τα περίπτερα, τη μελισσοκομία, τους ξενώνες/ξενοδοχεία, τις κρατικές υπηρεσίες και το φαρμακείο. Για τα περίπτερα (Γεωργίου Μάνδρου, Θεοφάνη Μπιστόλα και Δήμητρας Χριστάκη) διαθέτουμε μόνο φωτογραφικό υλικό. Για τη μελισσοκομία, διαθέτουμε φωτογραφίες και υπερσυνδέσεις (άρθρα και αφηγήσεις) που αφορούν στην καλλιέργεια, επεξεργασία, και εμπορία του μελιού. Για τον ξενώνα του Γιάννη Ε. Μπιστόλα και το ξενοδοχείο της Νάντιας Κ.  Ηλιοπούλου, διαθέτουμε και υπερσυνδέσεις με τα βιογραφικά των ιδιοκτητών και το ιστορικό δημιουργίας των σχετικών επιχειρήσεων. Για τους απασχολούμενους σε κρατικές υπηρεσίες (αγροφυλακή, χωροφυλακή, και αγροτικό ιατρείο) διαθέτουμε τρεις σχετικές υπερσυνδέσεις: δύο για τον χωροφύλακα Ιωάννη Δ. Χρόνη με ένα σύντομο βιογραφικό και ένα ντοκουμέντο (ημερολόγιο) του ίδιου, όπου έχει καταχωριστεί η εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα το 1941 και μια για το Περιφερειακό Ιατρείο Βλαχοκερασιάς με υλικό για τον ευεργέτη του κτίσματος και χρήσιμες πληροφορίες.

Βασικά κενά υλικού στην παρούσα ενότητα παρατηρούνται για τις επιχειρήσεις (βλ. υποσημείωση 5), το Γεωργικό Πιστωτικό Συνεταιρισμό Βλαχοκερασιάς πριν από το 1964, και τις άλλοτε κρατικές υπηρεσίες και υπηρεσίες υγείας (χωροφυλακή, ταχυδρομείο, τηλεγραφείο/τηλεφωνείο, ιατρεία, οδοντιατρεία[9]). Καλούνται οι συμπατριώτες όπου γης να εμπλουτίσουν τη συλλογή με σχετικό υλικό (φωτογραφίες, αφηγήσεις, ντοκουμέντα). 

Νίκος Π. Πετρόπουλος
Συντονιστής Επιτροπής Ψ. Μ. Β.

Πατήστε εδώ ή στην επάνω εικόνα για μια περιήγηση στο φλίπινγκ μπουκ.

 


[1] Τις ευχαριστίες μας στο Λευτέρη Α. Σουρλά και τη Δήμητρα Χρόνη για την πολύτιμη συμβολή τους στη διαμόρφωση της παρούσας εισαγωγής.

[2] ΔΕΗ, Κεραμοποιίας.

[3]Στην παρούσα θεματική ενότητα έχει συμπεριληφθεί  και ένας γυρολόγος, ο οποίος όμως δεν ήταν Βλαχοκερασιώτης.

[4][4] Εκκρεμεί η συγγραφή μιας ολοκληρωμένης ιστορίας του «Αγροτικού και Πιστωτικού Συνεταιρισμού Βλαχοκερασιάς”.

[5] Σημειώνουμε ότι στην παρούσα συλλογή διαθέτουμε υλικό για περίπου 25% των «επιχειρήσεων» που λειτουργούσαν στη Βλαχοκερασιά τον 20ο Αιώνα. Παρακάτω αναφέρουμε επιχειρηματίες για τους οποίους δεν έχουμε υλικό: Κουρείς (Ευθύμιος Κ. Γιαννόπουλος, Ηλίας Β. Γκουμένης, Γεώργιος Α. Μελούδης, Γεώργιος Π. Μπιστόλας)· Ράφτες (Κων/νος Α. Σουρλάς, Κων/νος Μ. Κοντογιάννης, Κων/νος Μ. Αποστολόπουλος)· Τσαγκάρηδες και Μπαλωματήδες (Αριστείδης Νικολόπουλος, Νικόλαος Κ. Κοπίτας, Ιωάννης Ε. Γιαννόπουλος, Δημήτρης Κ. θεοδωσόπουλος)·  Σαμαράδες/σαγματοποιοί (Ξενοφών Π. Σπανός,  Γεώργιος Κ. Κοπίτας, Γεώργιος Θ. Κατσαφάνας, Κων/νος Δ. Μπαζιώτης)· Γανωτές (Νίκος Σ. Κωνσταντόπουλος, Λάμπρος Μ. Σώτος)· Παντοπώλες (Σαράντος Γ. Μπόμπος, Ελευθέριος Ν. Μάνος, Μιχάλης Γ. Μπόμπος, Γεώργιος Π. Χαρίτος, Χαράλαμπος Π. Αποστολόπουλος)·  Καφετζήδες (Χρήστος Λ. Σακελλαρίου, Παρασκευάς Π. Ζέππος, Λάμπρος Δ. Μάνος, Αριστείδης Γ. Γκανάς, Γεώργιος Γρ. Ηλιόπουλος, Στέφανος Χ. Μεντής, Ανδρέας Γ. Σουρλάς, Αναστάσιος Γ. Μελούδης)· Ταβερνιάρηδες (Ιωάννης Χ. Ζάχος, Δημοσθένης Γ. Ζέππος, Νικόλαος Χ. Σταθόπουλος, Θεοδόσιος Δ. Χρόνης, Αθηνά Ι. Κοπίτα)· και Κρεοπώλες (Σπύρος Κ. Πετρόπουλος, Χρήστος Ν. Κωνσταντόπουλος, Φίλιππος Χρ. Κωνσταντόπουλος, Ευάγγελος Σ. Πετρόπουλος, Δημήτριος Κ. Σώτος, Χρήστος Παν. Μπιστόλας).  Σημειώνεται επίσης ότι κάποιοι παντοπώλες και κρεοπώλες είχαν παράλληλα ταβέρνες ή/και καφενεία (Πηγή: Λευτέρης Α. Σουρλάς, Δεκ. 2015).

[6] Για κάποια παντοπωλεία στη συλλογή, οι ιδρυτές και πρωταγωνιστές ήταν πρόγονοι των εικονιζομένων. Του «Μπαχανά», ήταν ο παππούς του Λευτέρη, Γεώργιος Απ. Σουρλάς· του «Κοτοπούλη», ο πατέρας του Αριστείδη, Κωνσταντίνος Απ. Σουρλάς  και του «Γιαννέλη», ο παππούς του Αλέκου, Ιωάννης Μήτσιος. Σύμφωνα με αφήγηση του Λευτέρη Σουρλά, ο Κωνσταντίνος Σουρλάς δούλεψε μια δεκαετία στην Αμερική στις αρχές του αιώνα, γύρισε στο χωριό με μπόλικα δολάρια, έγινε μεγάλος έμπορας της περιοχής, ίδρυσε το παντοπωλείο και παρακίνησε πολλούς συγχωριανούς να μεταναστεύσουν στη γη της επαγγελίας.

[7] Για τα καφενεία και τα περίπτερα, αναφερόμαστε στους επιχειρηματίες και όχι υποχρεωτικά στους ιδιοκτήτες του κτίσματος.

[8] Για τις λαογραφικές συλλογές του Βασίλη Στασινού, του Άγγελου Μπιστόλα και του Αλέκου Μήτσιου («Γιαννέλη») στο χώρο εργασίας των προγόνων τους και το σκεπτικό δημιουργίας τους (βλ. την ενότητα «Όψεις, Γειτονιές και Κατοικίες της Βλαχοκερασιάς».  

[9] Στο νου έρχονται οι Κωνσταντίνος Τζαβέλλας, Δημοσθένης Ηλιόπουλος, Γεώργιος Σακελαρίου και Ελευθερία Γ. Κοπίτα. Για τους πρώτους δύο, βλ. την ενότητα «Βλαχοκερασιώτες στις Ιατρικές Επιστήμες και Εφαρμογές» (Μέρος 4 του Ψ.Μ.Β.).