ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΛΑΧΟΚΕΡΑΣΙΑΣ

Από τα Πηγάδια και τις Βρύσες στο Κεντρικό Δίκτυο Υδάτων[1]

vryses.jpgΒασικές πηγές υδροδότησης για τους Βλαχοκερασιώτες, πριν από την δεκαετία του 1950 ήταν τα ιδιωτικά μαγγανοπήγαδα που είχαν οι κάτοικοι είτε στην αυλή τους είτε στον κήπο τους. Εκτός από τα ιδιωτικά, υπήρχαν και τα δημόσια/κοινόχρηστα πηγάδια διασπαρμένα σε διάφορα σημεία του χωριού για χρήση απ’ όλους (π.χ. το Μαντρέικο, το Σαμπεκέικο, το Γκονέικο, το Κουβέλι, το Κοπιτέικο και το «δημόσιο»[2] πίσω από το σχολείο). Τα πηγάδια, ιδιωτικά και κοινόχρηστα, είχαν συνήθως ξύλινο κύλινδρο και ήταν χειροκίνητα, με δύο χειρολαβές στο πλάι για άντληση μεγαλύτερης ποσότητας νερού.

Μετά την ηλεκτροδότηση του χωριού, τη δεκαετία του 1960, εγκαταστάθηκαν μοτέρ στα πηγάδια και τα χειροκίνητα μαγγάνια πέρασαν στην ιστορία. Από τα πηγάδια, οι Βλαχοκερασιώτες αντλούσαν  το νερό που έπιναν, μαγείρευαν, έπλεναν και πότιζαν τα οικόσιτα ζωντανά και τους κήπους τους.

Τα περισσότερα,  ιδιωτικά ή κοινόχρηστα πηγάδια, συνεχίζουν να  βγάζουν νερό  αν και ο όγκος των υδάτων του υδροφόρου ορίζοντα έχει υποχωρήσει αισθητά τα τελευταία χρόνια  λόγω της μείωσης της βροχόπτωσης/χιονόπτωσης και της υπερθέρμανσης της ατμόσφαιρας. Όμως, με λίγες εξαιρέσεις, και μετά την κατασκευή ατομικών βόθρων στο χωριό, το νερό από τα πηγάδια (ιδιωτικά ή κοινόχρηστα)  δεν είναι πια πόσιμο και χρησιμοποιείται μόνο για πότισμα των κήπων/περιβολιών. Οι Βλαχοκερασιώτες συχνά καταφεύγουν και σε δημόσια πηγάδια, τα οποία δεν έχουν στερέψει, για άρδευση. Ιδιαίτερα μεγάλη κίνηση τρακτέρ παρατηρείται το καλοκαίρι στο δημόσιο πηγάδι (Σαμπεκέικο) όπου οι αγρότες (ο καθένας με το δικό του μοτέρ) ανεφοδιάζονται με νερό για την άρδευση των κήπων τους.

Μια εναλλακτική πηγή υδροδότησης ήταν οι βρύσες από φυσικές πηγές κοντά στο χωριό. Κάποιες από αυτές κατασκευάστηκαν κοντά στις πηγές  (π.χ. του Χρόνη η Βρύση, η Βρύση στο κτήμα του γερο-Μεντή, η Βρύση στο Μελίσσι) και άλλες σχετικά μακριά από τις πηγές (π.χ., η βρύση στα Γκονέικα  και η  βρύση στο Πλατάνι),  οπότε χρειάστηκε η μεταφορά του νερού με σωλήνες. Από αυτές, ενεργή μέσα στο χωριό μας, παραμένει μόνο του Χρόνη η Βρύση, η οποία λειτουργεί, ως πηγή πόσιμου νερού, διαρκώς από το έτος κατασκευής της (1937) και προσελκύει συγχωριανούς απ’ όλο το χωριό, ιδιαίτερα σε περιόδους που δε λειτουργεί το κεντρικό δίκτυο, λόγω επισκευής, ανανέωσης ή λειψυδρίας.

Σήμερα, έχουν επενδυθεί με πέτρες, ή σκυρόδεμα, και βρύσες (π.χ. στην κεντρική αγορά, στα Γκονέϊκα, στην πλατεία με το πλατάνι, στον Αγιώργη, στο νεκροταφείο), που τροφοδοτούνται από το κεντρικό δίκτυο υδάτων. Ανάμεσα σ’ αυτές  λειτουργούν μόνο οι βρύσες στο νεκροταφείο, στον Αι Γιώργη και στην κεντρική αγορά, όπου είναι και η αφετηρία για πεζοπορίες στο Μονοπάτι της  Βλαχοκερασιάς

Οι πρώτες συστηματικές προσπάθειες για την κατασκευή ενός κεντρικού, κοινοτικού δικτύου έγινε κατά την τρίτη θητεία (1951-52) του Σωτήρη Κωτσιόπουλου, Προέδρου της Κοινότητας της Βλαχοκερασιάς. Αντλώντας νερό από του Μεντή (της Σούρλα) το Ρέμα, κατασκευάστηκε μια δεξαμενή, χωρητικότητας περίπου 10 κ.μ., η οποία  τροφοδοτούσε οχτώ κοινόχρηστες βρύσες και εξυπηρετούσε πολλές οικογένειες τα σπίτια των οποίων βρίσκονταν νοτιο-ανατολικά της εκκλησίας[3].

Το επόμενο βήμα στην κεντρική υδροδότηση ήταν η κατασκευή του αντλιοστασίου (1972) επί προεδρίας Γιάννη Ζέππου, η άντληση νερού από μια υδροσυλλογή που δημιουργήθηκε στη Βάλτενα (στο Βροντόβυρο), η μεταφορά του με αγωγό σε δεξαμενές στο αντλιοστάσιο (στο Μύλο του Παπαφιλίππου) και από το αντλιοστάσιο η μεταφορά του με τη χρήση μοτέρ σε δεξαμενές στο ύψωμα του χωριού, κοντά στο σταυροδρόμι Κολλινών/Βάλτενας. Για πρώτη φορά, το δίκτυο αυτό έφερε νερό μέσα στα σπίτια όλων των Βλαχοκερασιωτών.[4] Η υδροδότηση αναβαθμίστηκε, όταν το σύστημα της υδροσυλλογής αντικαταστάθηκε από τα δύο φράγματα στο ποτάμι της Βάλτενας. Η κατασκευή του πρώτου (χωρητικότητας 38.000 περίπου κ.μ.), κοντά στο Μύλο Παπαφιλίππου), ξεκίνησε το 1993, όταν Πρόεδρος της Κοινότητας ήταν ακόμα ο Βασίλης Χριστόπουλος και ολοκληρώθηκε το 1996,  όταν Πρόεδρος ήταν ο Κωνσταντίνος Κατσαφάνας. Το δεύτερο και υπάρχον φράγμα (χωρητικότητας 250.000 περίπου κ.μ.) κατασκευάστηκε την περίοδο 2007-2009, στη θέση Βροντόβυρου/Αγίου Θανάση, όταν Δήμαρχος Σκιρίτιδας ήταν ο Κωνσταντίνος Κατσαφάνας. Ο τελευταίος, με την ιδιότητά του ως Γεωλόγου, ήταν υπεύθυνος για τη διεξαγωγή των τεχνικών μελετών, προϋπόθεση για την  κατασκευή και των δύο φραγμάτων.

Η ανάπτυξη της παρούσας ενότητας αρχίζει με τις βρύσες και τα ιδιωτικά πηγάδια, συνεχίζει με την παραδοσιακή μεταφορά νερού από τις βρύσες της Βλαχοκερασιάς και άντλησή του από τα πηγάδια, την εγκατάσταση αντλιών στα πηγάδια, την άρδευση κήπων και  κλείνει με τα έργα κατασκευής κεντρικών δικτύων υδροδότησης και τη λίμνη Τάκα, η όποια δέχεται νερά και από τα ρέματα της Αγριοκερασιάς. Η ενότητα εμπλουτίζεται με υπερσυνδέσεις ντοκουμέντα και φιλμ/βίντεο κλιπ, στα οποία συγκαταλέγονται: (α) ένα άρθρο του Γιώργου Παν. Μητρόπουλου για τις «βρύσες του χωριού μας»  (β) ένα ιστορικό-λαογραφικό άρθρο του Στάθη Ν. Χρόνη για τη Βρύση του Χρόνη, όπου επιχειρεί να ξεχωρίσει μύθο και πραγματικότητα (γ) μια αφήγηση του Δημητρίου Χ. Μιχαλόπουλου («Γκώνη») για την παλαιά Γκονέικη βρύση (δ) ένα σύντομο ιστορικό με σχετικό φωτογραφικό υλικό από τον Κωνσταντίνο Κατσαφάνα για το πρώτο τοπικό δίκτυο υδροδότησης επί Προεδρίας Σωτ. Κωτσιόπουλου (ε) δύο άρθρα των Ισμήνη Μάνδρου και Δημήτρη Μιχαλόπουλου για την «ξεχασμένη» βρυσούλα στου Ράμου και  (στ) τρία φιλμ/βίντεο κλιπ από τον υπογράφοντα που απεικονίζουν το παραδοσιακό κουβάλημα νερού (1968) από του Χρόνη τη Βρύση,  τη χειροκίνητη άντληση νερού από  ιδιωτικό πηγάδι (1975) και το τρεχούμενο νερό από του Χρόνη τη Βρύση (2013), η οποία, όπως προαναφέραμε, συνεχίζει να τροφοδοτεί τους Βλαχοκερασιώτες με πόσιμο νερό.

Η Επιτροπή καλωσορίζει νέο υλικό (φωτογραφίες, ντοκουμέντα, αφηγήσεις, ιστορίες, φιλμ, βίντεο κλιπ)  που καλύπτει κενά της παρούσας θεματικής ενότητας και θα εμπλουτίσει το Ψηφιακό Μουσείο Βλαχοκερασιάς.

Νίκος Π. Πετρόπουλος
Συντονιστής Επιτροπής Ψ. M. B.

Πατήστε εδώ ή στην επάνω εικόνα για μια περιήγηση στο φλίπινγκ μπουκ.

 


[1] Τις ευχαριστίες μας στον εργολάβο και πρώην Δημοτικό Σύμβουλο,  Κωνσταντίνο Β. Γεωργακλή και τον πρώην Δήμαρχο Σκιρίτιδας/Αντιδήμαρχο Ανάπτυξης του Δήμου Τριπόλεως, Κωνσταντίνο Κατσαφάνα για τις πολύτιμες συμβουλές τους στη σύνταξη της παρούσας θεματικής εισαγωγής.

[2] Όλα τα πηγάδια ήταν δημόσια, αλλά για κάποιο λόγο αυτό το αποκαλούσαν «δημόσιο» ενδεχομένως λόγω της γειτνίασής του με το σχολείο. Μπροστά από το σχολείο υπήρχε και ένα άλλο δημόσιο πηγάδι, τα οποίο σκεπάστηκε προφανώς για λόγους ασφαλείας.

[3] Υπήρχαν και άλλες κοινοτικές  προσπάθειες (π.χ. στο ρέμα πάνω από του Χρόνη τη Βρύση) για κάλυψη των αναγκών οικογενειών σε άλλες γειτονιές, οι οποίες όμως δεν καρποφόρησαν.

[4] Έτσι επιτεύχθηκε μια εκτροπή της Βάλτενας  από τα αυλάκια που κάποτε τροφοδοτούσαν τους αλευρόμυλους, τις νεροτριβές και τα ποτιστικά χωράφια των Βλαχοκερασιωτών προς τις δεξαμενές που υδροδοτούσαν τα σπίτια τους.