ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΛΑΧΟΚΕΡΑΣΙΑΣ

exofylloΣε προηγούμενες θεματικές ενότητες αναφερθήκαμε στην απασχόληση των Βλαχοκερασιωτών που μένουν στο χωριό και δραστηριοποιούνται σε διάφορους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας (π.χ. γεωργία, κτηνοτροφία, επιχειρήσεις). Εκτός από τα στενά επαγγελματικά του ενδιαφέροντα, ο κάτοικος μιας κατά κύριο λόγο αγροτικής περιοχής έχει συνήθως και άλλες ασχολίες,οι οποίεςμπορούν να εξασφαλίσουν επιπλέον πόρους για την οικογένεια, να διευρύνουν τα ενδιαφέροντά του, να δοκιμάσουν τις δεξιότητές του, να διατηρήσουν τα έθιμα της τοπικής κοινωνίας, να δημιουργήσουν δεσμούς φιλίας και να ψυχαγωγήσουν.

Η παρούσα ενότητα επικεντρώνεται σε ασχολίες που εξυπηρετούν μία ή περισσότερες από τις παραπάνω ανάγκες.

Η κηπουρική αποτελεί μία από τις πιο διαδεδομένες ασχολίες των Βλαχοκερασιωτών, γιατί τροφοδοτεί τις οικογένειες με φρέσκα λαχανικά, δικής τους παραγωγής. Διαθέτουμε φωτογραφικό υλικό από διάφορους κήπους και περιβόλια στη Βλαχοκερασιά. Οι κήποι καλλιεργούνται είτε από μονίμους κατοίκους του χωριού, είτε από Βλαχοκερασιώτες που μένουν σε κοντινές πόλεις (π.χ. Τρίπολη), είτε από αλλοδαπούς εργάτες που διαμένουν στο χωριό. Τα κηπευτικά συμπληρώνονται και από τα άγρια λάχανα που ευδοκιμούν στην περιοχή (π.χ., φαρμακουλήθρες, καφκαλήθρες, ζοχούδια, μυτζηθρούλες, λαδάκια, λάπατα, μερώνια, γράντζες). Το μάζεμα των λάχανων γίνεται συνήθως από τον Οκτώβριο μέχρι τον Απρίλιο (χρειάζονται βροχές) για τις άμεσες ανάγκες νοικοκυριών ή ταβερνών.

Μια άλλη σημαντική ασχολία είναι το κυνήγι. Παλαιότερα σχεδόν όλοι οι Βλαχοκερασιώτες που μετακινούνταν στα χειμαδιά για να ξεχειμωνιάσουν τα κοπάδια τους και να μαζέψουν τις ελιές επιδίδονταν στο κυνήγι λαγών και πτηνών (π.χ. τσίχλας) αλλά και στο μάζεμα σαλιγκαριών – το τελευταίο μετά από μια βροχούλα όταν βγαίνει ο ήλιος. Ίσως δεν είναι και τόσο παράξενο που τη δεκαετία του 1950 ένας ομογενής Βλαχοκερασιώτης στην Αυστραλία επιδόθηκε στο κυνήγι λαγών (Βλ. «Δραστηριότητες Ομογενών…»). Στις μέρες μας, όσοι Βλαχοκερασιώτες συνεχίζουν να πηγαίνουν στα χειμαδιά, περιορίζονται στο μάζεμα της ελιάς ή στη φύλαξη των κοπαδιών.[1] Βέβαια υπάρχουν και κάποιες μεμονωμένες περιπτώσεις όπου Βλαχοκερασιώτες ασχολήθηκαν με το κυνήγι της τσίχλας στα χειμαδιά (Βλ. σχετικό βίντεο κλιπ). Αυτό που έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές τα τελευταία χρόνια, στην περιοχή της Βλαχοκερασιάς, είναι το κυνήγι του αγριογούρουνου[2], στο οποίο επιδίδονται τόσο οι ντόπιοι Βλαχοκερασιώτες όσο και κυνηγοί από άλλες περιοχές. Για τις απαιτήσεις του κυνηγιού, την ενίσχυση της ομαδικής εργασίας μεταξύ των κυνηγών και τους τρόπους μαγειρέματος, βλ. την υπερσύνδεση/συνέντευξη που χορήγησε η τοπική ομάδα κυνηγιού αγριογούρουνου στη Μαρία Κοπίτα.

Το κοτέτσι ήταν από παλαιοτάτων χρόνων ένα αναπόσπαστο μέρος των κατοικιών των αγροτών, αφού τα πουλερικά και τα προϊόντα τους έπαιζαν σημαντικό ρόλο στη διατροφή των κατοίκων, την παρασκευή ζυμαρικών και τα πασχαλινά έθιμα (Βλ. σχετική υπερσύνδεση).   Η αναπαραγωγή των πουλιών γινόταν από τις κότες-κλώσσες των ιδίων των  κατοίκων που είχαν φροντίσει τη γονιμοποίηση των αυγών από κόκορες. Ελλείψει κόκορα, δανείζονταν αυγά από γείτονες. Η εκκόλαψη γινόταν σε 22 μέρες. Κατά τη διάρκεια της επώασης οι γυναίκες κοιτάγανε τ’ αστέρια και λέγανε: «πέντε κα, κα, κα [κότες] και ένα κο κο κο [ένας κόκορας], όσα αστέρια τόσα πουλιά». Στις μέρες μας είναι ζήτημα αν οι μισές οικογένειες που μένουν στο χωριό έχουν κοτέτσια. Αυτό οφείλεται κυρίως στις αλλαγές στον τρόπο ζωής που έχουν επηρεάσει τους κατοίκους των χωριών καθώς και στις εναλλακτικές τεχνολογίες πτηνοτροφίας. Η συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων που έχουν κοτέτσι αγοράζουν τα πουλιά, παρακάμπτοντας τη διαδικασία της επώασης. Και ο ρόλος του κόκορα έχει υποστεί μεταβολές, εφόσον από γονιμοποιητής [και ξυπνητήρι] έχει υποβαθμιστεί σε απλό προστάτη του κοτετσιού. Οι λίγοι πτηνοτρόφοι που έχουν μείνει, εκτρέφουν τα πουλερικά για ίδια κατανάλωση ή/και για τροφοδότηση συγγενών στις πόλεις. Το κρέας και τα αυγά από τις αλανιάρες κότες θεωρούνται ανώτερα από αυτά των ορνιθοτροφείων που είναι προϊόντα μαζικής και μηχανικής εκτροφής και αναπαραγωγής.

Ένας αγρότης, πέρα από τις διάφορες καλλιέργειες κτλ,  χρειαζόταν να έχει και πολλές άλλες δεξιότητες.  Έπρεπε μεταξύ άλλων να υλοτομεί, να κάνει διάφορες οικοδομικές και ξυλουργικές εργασίες, καθώς και να επινοεί τρόπους που θα βελτίωναν την καθημερινή σκληρή πραγματικότητα όλης της οικογένειας.  Έτσι οι περισσότεροι έκοβαν δέντρα  με τσεκούρια και χειροκίνητα πριόνια για να εξασφαλίσουν τα καυσόξυλα της χρονιάς που χρειάζονταν για τις σόμπες και τα τζάκια καθώς και για την παραγωγή κάρβουνου σε καμίνια που είχαν κατασκευαστεί από τους ίδιους. Το κάρβουνο το εμπορεύονταν σε κοντινά χωριά και πόλεις. Επίσης, κατασκεύαζαν σκούπες από ρείκια,  μαγκούρες από πουρνάρι  και κουτάλες από κουμαριές. Τέλος μπορούσαν να αναμείξουν τσιμέντο με άμμο και ασβέστη (έφτιαχναν το χαρμάνι/σκυρόδεμα) για τις επισκευές και μικροκατασκευές στο χώρο τους (π.χ.  πεζούλες, στόμια πηγαδιών, φούρνους στις αυλές τους, ή ακόμη και καμίνια για κάρβουνο). Κάποιοι αγρότες συμπλήρωναν το εισόδημά τους δουλεύοντας περιστασιακά σε οικοδομικές εργασίες, ενώ όλο το ενεργό ανδρικό δυναμικό συμμετείχε αφιλοκερδώς με «προσωπική εργασία» στα κοινωφελή έργα, όταν καλούνταν από την τοπική αυτοδιοίκηση. Το φωτογραφικό υλικό της παρούσας υπο-ενότητας περιορίζεται στην παρασκευή σκυροδέματος, τις λατομικές εργασίες και την κατασκευή σκούπας από ρείκια (Βλ. υπερσύνδεση/φιλμάκι του 1968 για την παρασκευή σκυροδέματος). Με την ηλεκτροδότηση των χωριών, τη μαζική παραγωγή προϊόντων, την κεντρική θέρμανση των κατοικιών, την επικράτηση των κατασκευαστικών εταιρειών και τη γήρανση του πληθυσμού, οι σχετικές ατομικές δεξιότητες έχουν σχεδόν εκλείψει.

Ολοκληρώνουμε την ενότητα με τα χόμπι, τα παιχνίδια και  την ψυχαγωγία, για μικρούς, νέους και μεγάλους, είτε αυτά συνδέονταν με γιορτές είτε αποτελούσαν μια καθημερινή δραστηριότητα.  Κάποια από αυτά (π.χ. το τάβλι) καλύπτονται και σε άλλες θεματικές ενότητες (δραστηριότητες συλλόγων και επιχειρήσεων). Ένας μεγαλύτερος αριθμός παραδοσιακών παιχνιδιών (π.χ. αμπάριζα, μπίλιες, μακριά γαϊδούρα κτλ.) που έπαιζαν παλαιότερα τα Βλαχοκερασιωτάκια περιγράφονται στο Μέρος ΙΙΙ ("Συλλογή Λαογραφικού Υλικού") της μονογραφίας Βλαχοκερασιά:  Ιστορικά, Δημογραφικά και Λαογραφικά Στοιχεία από τον Άγγελο Μπιστόλα και τους συνεργάτες του. Η παρούσα υπο-ενότητα περιλαμβάνει φωτογραφικό υλικό για τη χαρτοπαιξία,  το τάβλι, τη «μακριά γαϊδούρα», τον αθλητισμό, τους περιπάτους και τους μασκαράδες (απόκριες) από τις δεκαετίες του 1920 και του 1950/1960 καθώς και για το ιπποφορβείο του Χρήστου Στρατηγόπουλου. Το υλικό για τον αθλητισμό (ποδόσφαιρο) και το ιπποτροφείο, συνοδεύεται  από σχετικές υπερσυνδέσεις:  το πρώτο με μια αφήγηση στη Μαρία Κοπίτα για τον πολυτάλαντο Θανάση Μάνδρο και το δεύτερο με ένα ρεπορτάζ μαθήτριας του γυμνασίου Βλαχοκερασιάς  για τη σημασία του αλόγου στην ιστορία, την αγροτική ζωή, την ψυχαγωγία και τον εναλλακτικό τουρισμό στη Βλαχοκερασιάς[3].

Αναμφίβολα, η ενότητα μπορεί να εμπλουτιστεί με νέο υλικό (φωτογραφίες, φιλμ, βίντεο)  για τις δραστηριότητες συμπατριωτών πέρα από τα στενά τους επαγγελματικά ενδιαφέροντα.  Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα υλικό από παλαιότερα παιχνίδια των παιδιών και των νέων στη Βλαχοκερασιά καθώς και από παλαιότερες ασχολίες αγροτών που πραγματεύεται η παρούσα ενότητα (π.χ. παραγωγή κάρβουνου). Καλούνται οι συμπατριώτες, όπου γης, που διαθέτουν τέτοιο υλικό, να συνδράμουν στην προσπάθειά μας.  Υπογραμμίζουμε ότι όσο πιο παλαιό είναι το υλικό, τόσο πιο πολύτιμο είναι για την ψηφιακή συλλογή.

Νίκος Π. Πετρόπουλος
Συντονιστής Επιτροπής  Ψ. Μ. Β.

Πατήστε εδώ ή στην επάνω εικόνα για μια περιήγηση στο φλίιπινγκ μπουκ.

 


[1] Ενεργοί ελαιοπαραγωγοί υποστηρίζουν ότι ο πληθυσμός της τσίχλας μειώθηκε λόγω της χρήσης φυτοφαρμάκων.

[2] Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση στον πληθυσμό του αγριογούρουνου και στο σχετικό κυνήγι.

[3] Σημειώνουμε ότι άλογα  στο χωριό έχουν και άλλοι συμπατριώτες .(π.χ. Παναγιώτης Γκανάς, Σταύρος Γκανάς  και  ΚώσταςΤράκας)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 

Νέα του Ψ. Μ. Βλαχοκερασιάς

Χάρτης / Map