ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΛΑΧΟΚΕΡΑΣΙΑΣ

sxoleio s[1]Το καθεστώς που καθόριζε το σύστημα και τη διάρθρωση της εκπαίδευσης μέχρι το 1895 ήταν αυτό του Όθωνα[2], με τετρατάξιο Δημοτικό, τριτάξιο Ελληνικό Σχολείο (ή Σχολαρχείο) και τριτάξιο / τετρατάξιο Γυμνάσιο. Μετά από μια σειρά νόμων (1895, 1913 και 1929) η βασική εκπαίδευση (Δημοτικό και Γυμνάσιο) μετεξελίχτηκε σε 6τάξιο Δημοτικό και 6τάξιο Γυμνάσιο/Λύκειο[3].

Τα Βλαχοκερασιωτάκια  που γεννήθηκαν τις δεκαετίες 1890-1920 φοιτούσαν σε τετρατάξια δημοτικά σχολεία που στεγάζονταν σε ιδιόκτητους χώρους, όπως το σπίτι του Στρατή Αποστολόπουλου («Βαρδαλά»), πατέρα του Εφέτη Χρήστου Αποστολόπουλου (Βλ. «Βλαχοκερασιώτες στη Πολιτική και τη Δικαιοσύνη»)  και το σπίτι του Κωνσταντίνου Ηλιόπουλου, όπου στη συνέχεια στεγάστηκε το σουπερμάρκετ «Ο Τσουλαμάνης».

Αρκετά παιδιά της εποχής εκείνης (ιδιαίτερα τα κορίτσια) δεν πήγαν στο σχολείο και έμειναν αναλφάβητα για όλη τους τη ζωή ή διέκοψαν το σχολείο μετά από τρία/τέσσερα έτη στοιχειώδους εκπαίδευσης. Τα κορίτσια προορίζονταν για παντρειά και τα αγόρια για να συνδράμουν τους γονείς στα κτήματα ή/και τα κοπάδια. Τα παιδιά που κατάφεραν να ολοκληρώσουν το τετρατάξιο δημοτικό συνέχισαν τις σπουδές τους στο τριτάξιο Ελληνικό Σχολείο (ή Σχολαρχείο) στην Τρίπολη ή στο Σχολαρχείο της Βλαχοκερασιάς, το οποίο στεγαζόταν στο κτίριο που στη συνέχεια στέγασε την αστυνομία, το Δημαρχείο Σκιρίτιδας και τώρα στεγάζει τη Δημοτική Ενότητα Σκιρίτιδας και την Τοπική Κοινότητα της Βλαχοκερασιάς. Οι πιο φιλόδοξοι γονείς που ήθελαν τα παιδιά τους να συνεχίσουν τις σπουδές τους μετά το Ελληνικό Σχολείο, τα έστελναν σε γυμνάσια (Τεγέας ή Τρίπολης), τουλάχιστον μέχρι να λειτουργήσει το Γυμνάσιο Βλαχοκερασιάς (1964).

Τέλος στον κατακερματισμό της κτηριακής υποδομής στο χωριό μας έβαλε η ανέγερση σχολικών κτιρίων, ένα για τη στοιχειώδη και γυμνασιακή εκπαίδευση και ένα για το σχολαρχείο. Η κατασκευή του σχολικών κτιρίων ξεκίνησε το 1927 και ολοκληρώθηκε το 1929. Χρηματοδοτήθηκε από τους ομογενείς και συγκεκριμένα από την «Αδελφότητα Βλαχοκερασιωτών» με έδρα το Πίτσμπουργκ της Πενσυλβάνια. Το σχολείο λειτούργησε τουλάχιστον στο επίπεδο του δημοτικού, το σχολικό έτος 1932-33[4]. Για το επίπεδο του δημοτικού, ο επισκέπτης καλείται να ανατρέξει στην υπερσύνδεση/άρθρο του Κωνσταντίνου Κρεκούζου, «Η Δημοτική Εκπαίδευση στη Βλαχοκερασιά Άλλοτε και Τώρα» που δημοσιεύτηκε στη «Φωνή του Χωριού μας» (12/1996). Για τη λειτουργία του ως Γυμνασίου, ο αναγνώστης παραπέμπεται στο σχετικό ιστορικό (υπερσύνδεση) που γράφτηκε από την Καθηγήτρια του Γυμνασίου και επί σειρά ετών Δ/ντρια του σχολείου, Κική Κατσαφάνα. Το σχολείο Βλαχοκερασιάς – και στα δύο επίπεδα – προσέλκυε μαθητές από όλα τα χωριά της περιοχής (Βλαχοκερασιά, Αρβανιτοκερασιά, Αλεποχώρι, Πηγαδάκια, Μάναρη, Κολλίνες, Καλτεζές κτλ.).

Το υλικό (φωτογραφίες και υπερσυνδέσεις) της παρούσας θεματικής ενότητας αφορά και στα δύο επίπεδα εκπαίδευσης, αν και το μεγαλύτερο μέρος του προέρχεται από το γυμνάσιο. Ξεκινάμε με το υλικό που αφορά στο σχολικό κτίριο και τον περιβάλλοντα χώρο, το λεωφορείο «Η Ταγαρού», την παραδοσιακή σχολική αμφίεση, την προϋπάντηση παλαιών καθηγητών, τη σχολική τάξη, τις γυμναστικές επιδείξεις και εορταστικές εκδηλώσεις τις δεκαετίες του 1960 και 1970. Η ενότητα συνεχίζεται με υλικό από διάφορους αγώνες στίβου στο προαύλιο του σχολείου, το όποιο μετά τη δεκαετία του 1960 διαρκώς επεκτείνεται για να συμπεριλάβει όλο και περισσότερες αθλητικές υποδομές. Η υποενότητα εμπλουτίζεται με υπερσυνδέσεις που αφορούν (1) στο λεωφορείο «Η Ταγαρού», το οποίο έπαιξε σημαντικό ρόλο για Βλαχοκερασιώτες νέους που σπούδαζαν στην Τεγέα και την Τρίπολη, την οποία υπερσύνδεση συνοδεύουν σχετικά αποσπάσματα από το ομώνυμο παιδικό βιβλίο της Άννας Ιακώβου (2) στις εγγραφές μαθητών σε μορφωτικούς συλλόγους και (3) στο κάλεσμα από το Κέντρο Επιμόρφωσης Ενηλίκων Βλαχοκερασιάς «απάντων» των Βλαχοκερασιωτών να παραστούν σε διαλέξεις.

Ακολουθεί υλικό από θεατρικές παραστάσεις. Η υποενότητα ξεκινά με μια μοναδική φωτογραφία από θεατρική παράσταση το 1940-41 στο σχολείο για την στήριξη των φαντάρων μας στο Αλβανικό Μέτωπο. Συνεχίζουμε με μια πλούσια συλλογή φωτογραφιών από το αρχείο της Κικής Κατσαφάνα με θεατρικές παραστάσεις ιστορικού, λαογραφικού, λογοτεχνικού, καλλιτεχνικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα θεατρικών παραστάσεων, σχετικών με το 1821 (Μαυρογένους, Μπουμπουλίνα, Φιλική Εταιρεία-Σέκερης), το Δάσος Σκιρίτιδας (όραμα Στεφάνου, ποίημα για το Δάσος), την Μικρασιατική καταστροφή/προσφυγιά του 1922 και την παράδοση (πλέξιμο, γνέσιμο, ύφανση με αργαλειό, κέντημα, ξενιτειά) συνοδεύονται από υπερσυνδέσεις/βίντεο κλιπ. Η ενότητα ολοκληρώνεται με εικόνες από (1) σχολικές εκδρομές διαφόρων εποχών (2) σχολικές ομάδες ζωγραφικής (3) επετειακές εκδηλώσεις στο προαύλιο της εκκλησίας και (4) τον τελευταίο εορτασμό τηs εθνικής παλιγγενεσίας.

Τις τελευταίες δύο κατηγορίες (3 και 4) συνοδεύουν δύο υπερσυνδέσεις. Στην πρώτη περίπτωση, η συνάντηση του μακροβιότερου Βλαχοκερασιώτη Γιάννη Λάγκα με τους μικρούς μαθητές του νηπιαγωγείου κατά τον εορτασμό της 28ης Οκτωβρίου (Ημέρα του ΟΧΙ) μας έδωσε την αφορμή να πάρουμε μια συνέντευξη/αφήγηση από την κόρη του για τον τρόπο ζωής του που ενδέχεται να συνετέλεσε στη μακροζωία του. Στη δεύτερη περίπτωση, συνδέουμε τον «τελευταίο γιορτασμό της παλιγγενεσίας» από τους μαθητές του Γυμνασίου Βλαχοκερασιάς με μια αληθινή και συνάμα συγκινητική ιστορία του σχολείου, από την Κική Κατσαφάνα, που υποχρεώθηκε να βάλει λουκέτο μετά από 47 χρόνια λειτουργίας (1964-2011).

Κενά υλικού (φωτογραφίες, ντοκουμέντα και φιλμ κλιπ) έχουμε και στην παρούσα ενότητα. Υλικό σχετικό με την εκπαίδευση Βλαχοκερασιωτών τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα, ιδίως στο επίπεδο δημοτικού, θα ήταν ευπρόσδεκτο. Μας λείπουν ασπρόμαυρες φωτογραφίες από τάξεις και διδάσκοντες στις παλαιές εγκαταστάσεις του Δημοτικού και του Σχολαρχείου πριν από το 1950. Μια πιο συστηματική ιστορία/αφήγηση [με φωτογραφίες αν υπάρχουν) για τους δασκάλους και καθηγητές, Βλαχοκερασιώτες και μη, που πέρασαν από τα σχολεία του χωριού μας θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Τέλος, το φωτογραφικό υλικό που ήδη έχει ενσωματωθεί στην παρούσα ενότητα θα ήταν δυνατόν να εμπλουτιστεί και με φιλμ/βίντεο κλιπ που ενδέχεται να διαθέτουν συμπατριώτες μας όπου γης.

Νίκος Π. Πετρόπουλος
Συντονιστής Επιτροπής Ψ. Μ. Β.

Πατήστε εδώ ή στην επάνω εικόνα για μια περιήγηση στο φλίπινγκ μπουκ.

 


[1] Τις ευχαριστίες μας στους Κική Κατσαφάνα, Γιάννη Ζέππο, Δήμητρα Ν. Χρόνη και Κώστα Κατσαφάνα για τη συνδρομή τους στη διαμόρφωση της παρούσας εισαγωγής. Έγινε και διασταύρωση με τα βιογραφικά επιφανών Βλαχοκερασιωτών που διέθεταν στοιχεία βασικής εκπαίδευσης. 

[2] Ο πρώτος Βασιλιάς της Ελλάδας, μετά την Επανάσταση του 1821. Γερμανικής καταγωγής, διορίστηκε το 1832 από τις τότε «Μεγάλες Δυνάμεις».

[3] Μέχρι τη μεταρρύθμιση του 1895, οι δομές της εκπαίδευσης αντανακλούσαν γενικά τις επιδράσεις του συστήματος Όθωνα. Για μια επισκόπηση των δομών μετά τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους και μέχρι το 1985, βλ. http://www.pi-schools.gr/progr_spoudon_1899_1999/episkopisi.pdf (Ανάκτηση: 1/12/2015).

[4] Για ένα σύντομο ιστορικό της ανέγερσης, κατασκευής και δωρεάς των σχολικών κτιρίων στην Κοινότητα της Βλαχοκερασιάς (1927-1953) από τον Νίκο Πετρόπουλο, βλ. σχετική υπερσύνδεση. Τα σχετικά στοιχεία προέρχονται από έρευνα του Πέτρου Ι. Σαραντάκη για τους Αρκάδες ευεργέτες. 

Νέα του Ψ. Μ. Βλαχοκερασιάς

Χάρτης / Map