ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΛΑΧΟΚΕΡΑΣΙΑΣ

 «Ο Προφήτης Ηλίας» - Ιστορικό και Δράσεις

syll

Στην “απογραφή” των απανταχού Βλαχοκερασιωτών (1988-1992) που έγινε υπό την αιγίδα του Συλλόγου Βλαχοκερασιωτών Αττικής (Σ.Β.Α.) διαπιστώθηκε ότι το 42% των Βλαχοκερασιωτών ζούσαν στην Αττική[1]. Προφανώς, διαχρονικά η Αθήνα, με τη συγκέντρωση ανθρώπων, υπηρεσιών και βιομηχανικών μονάδων στην ευρύτερη περιοχή, λειτούργησε ως ένας εναλλακτικός τόπος προορισμού και αποκατάστασης για Βλαχοκερασιώτες (και γενικότερα Πελοποννησίους) που επεδίωκαν να γλιτώσουν από τη σκληρή αγροτική ζωή και δεν κατάφεραν ή δεν επιθυμούσαν να μεταναστεύσουν προς τις υπερπόντιες χώρες (ΗΠΑ, Καναδά και Αυστραλία) τις δεκαετίες 1900-1950.

Αν και η εσωτερική μετανάστευση (δηλαδή η αστικοποίηση) δεν μπορεί να συγκριθεί με τη μετανάστευση σε μια ξένη χώρα, λόγω, γενικά, της κοινής εθνικής γλώσσας και κουλτούρας των εσωτερικών μεταναστών με τους ντόπιους Αθηναίους, εντούτοις υπήρχαν πολλές ομοιότητες ως προς τις διαδικασίες προσαρμογής, ενσωμάτωσης, κοινωνικής κινητικότητας και διατήρησης τοπικών παραδόσεων στο χωνευτήρι της Πρωτεύουσας. 

Οι Βλαχοκερασιώτες της Αττικής μπορεί να εγκατέλειψαν τα χωράφια, τα αμπέλια, τα κοπάδια και τους μύλους τους, όμως δεν ξέχασαν τον τόπο καταγωγής τους. Εκσυγχρόνισαν τα πατρικά τους, κατασκεύασαν καινούργιες κατοικίες, τις οποίες και επισκέπτονται μαζικά στις γιορτές, το καλοκαίρι, και πολλές φορές και τα Σαββατοκύριακα. Επιστρέφουν για να αποδράσουν από την πόλη, να απολαύσουν το πράσινο και να  αναζωογονηθούν από τον καθαρό αέρα του Δάσους της Σκιρίτιδας. Εκτός όμως από την πρόοδο που πέτυχε ο καθένας σε προσωπικό και οικογενειακό επίπεδο, ίδρυσαν και συλλόγους στην Αττική, αφενός για να συναναστρέφονται μεταξύ τους, να ανταλλάσουν αναμνήσεις και να αντιμετωπίζουν την αποξένωση της μεγαλούπολης και αφετέρου για να συνδράμουν στην πολιτισμική, πνευματική και οικονομική ανάπτυξη της  γενέτειράς τους. Ο πρώτος σύλλογος ο πρόγονος του Σ.Β.Α. – ιδρύθηκε το 1929 και λειτούργησε για ένα απροσδιόριστο χρονικό διάστημα μετά την ίδρυσή του. Η συλλογική δράση των Βλαχοκερασιωτών, όπως και πολλών άλλων τοπικών συλλόγων στην Αττική, ανεστάλη κατά τη διάρκεια ανώμαλων περιόδων (2ος Παγκόσμιος και Εμφύλιος Πόλεμος και Δικτατορία). Λειτούργησε σποραδικά τη δεκαετία του 1950-αρχές δεκαετίας του 1960 και μετά τη Δικτατορία. Από το 1984 και μετά ο Σύλλογος λειτούργησε σταθερά για 30 περίπου χρόνια (1984-2010). Από το 2010 και μετά, ο σύλλογος έχει μείνει ανενεργός για διάφορους λόγους. Η παρούσα ενότητα θα επικεντρωθεί στο «Σύλλογο Βλαχοκερασιωτών Αττικής – Ο Προφήτης Ηλίας», τα έργα και τις δράσεις του, χωρίς όμως να παραβλέψουμε τους πρωτοπόρους ιδρυτές.  

Αφετηρία της περιήγησης στην παρούσα ενότητα είναι το φωτογραφικό υλικό και οι υπερσυνδέσεις που αφορούν στις δεκαετίες του 1920 και 1930. Ελλείψει μιας συλλογικής φωτογραφίας των 11 ιδρυτικών μελών, τα οποία ίδρυσαν τον «Εν Αθήναις και Πειραιεί… Σύλλογον Βλαχοκερασιωτών Ο Προφήτης Ηλίας» το 1929, κάναμε ένα κολάζ με πέντε από τα ιδρυτικά μέλη. Η φωτογραφία/κολάζ συνδέεται με το πρωτότυπο καταστατικό του πρώτου Συλλόγου, όπου αναγράφονται τα ονόματα όλων των ιδρυτικών μελών. Εκτός από μια εκδρομή του συλλόγου στο χωριό, δεν διαθέτουμε άλλο φωτογραφικό υλικό ή ντοκουμέντα για τις δράσεις του πρώτου  συλλόγου, μέχρι και τη δεκαετία του 1950, όταν κάποια από τα ιδρυτικά μέλη εμφανίζονται σε μια συνεστίαση μαζί με άλλους συμπατριώτες. Το κενό αυτό εξηγείται στο σύντομο ιστορικό των συλλόγων που έγραψε ο Άγγελος  Μπιστόλας (βλ. υπερσύνδεση στη λεζάντα που συνοδεύει τη φωτογραφία του). Καλούνται συμπατριώτες, όπου γης, που διαθέτουν σχετικό υλικό για την παραπάνω περίοδο να το καταθέσουν.

Προχωράμε με φωτογραφικό υλικό και υπερσυνδέσεις από τις δεκαετίες του 1960 και 1970, πριν από και μετά τη Δικτατορία, όταν ο Σύλλογος Αττικής λειτουργούσε ακόμη ως ο «Σύλλογος Βλαχοκερασιωτών – Ο Προφήτης Ηλίας» των «Εν Αθήναις και Πειραιεί Βλαχοκερασιωτών». Προβάλλονται φωτογραφίες δύο προέδρων του Συλλόγου, του Παναγιώτη Σώτου και του Ηλία Ζάχου, τις οποίες και συνδέουμε με πρωτότυπα ντοκουμέντα έργων που εκτελέστηκαν επί θητείας τους, για την εγκατάσταση του ρολογιού και την αποπεράτωση της εκκλησίας το 1963 και  τη συμβολή του συλλόγου στην τσιμεντόστρωση του οδικού δικτύου στο χωριό το 1976. 

Κλείνουμε με φωτογραφικό υλικό και υπερσυνδέσεις που αφορούν σε δράσεις του «Συλλόγου Βλαχοκερασιωτών Αττικής Ο Προφήτης Ηλίας», την περίοδο 1984-2010, επί προεδρίας Σπύρου Κώτσινα, Άγγελου Μπιστόλα, Στέφανου Σώτου (γιο του Παναγιώτη), και Ελένης Ζέππου. Το φωτογραφικό υλικό επικεντρώνεται σε διάφορες δραστηριότητες του Συλλόγου που έλαβαν χώρα στην Αθήνα όπως τα εγκαίνια νέων γραφείων, η απογραφή Βλαχοκερασιωτών και οι ετήσιες  συνεστιάσεις, σε δραστηριότητες που έλαβαν χώρα στο χωριό, όπως η ημέρα της μπαζίνας, η ημέρα μνήμης (28η Οκτωβρίου), ο διαγωνισμός τάβλι, το αφιέρωμα στο 1821, ο εορτασμός του Προφήτη Ηλία και σε δραστηριότητες που έλαβαν χώρα σε άλλα μέρη της χώρας, όπως οι εκδρομές. Η υπο-ενότητα εμπλουτίζεται με υπερσυνδέσεις: ντοκουμέντα και βίντεο κλιπ, οι οποίες εμφανίζουν: (1) το τροποποιημένο καταστατικό του 1929 και τη λίστα των νέων ιδρυτικών μελών (2)  μια σύντομη ιστορία των Συλλόγου Βλαχοκερασιωτών Αττικής από τον πρώην Πρόεδρο του Συλλόγου, Άγγελο Μπιστόλα, μαζί με το βιογραφικό του στα ελληνικά και αγγλικά και δείγμα το διδακτικού του έργου (3) το βιογραφικό και ενδεικτικές ενέργειες του αείμνηστου Σπύρου Κώτσινα, ως Προέδρου του Συλλόγου Βλαχοκερασιωτών Αττικής, για τη Βλαχοκερασιά (4) ντοκουμέντα από την απογραφή (1988-1992) των απανταχού Βλαχοκερασιωτών που έγινε υπό την αιγίδα του Συλλόγου Βλαχοκερασιωτών Αττικής· (5) άρθρα του πρώην Προέδρου του Συλλόγου, Στέφανου Σώτου για  (α) εκδήλωση μνήμης (28η Οκτωβρίου) με τη συνοδεία χορωδίας από την Κέα  (β)  έκθεση ζωγραφικής με έργα των απανταχού Βλαχοκερασιωτών καθώς και (γ) το πρωτάθλημα τάβλι που διεξήχθη στο χωριό τον Αύγουστο του 2005 και (5)  ένα βίντεο κλιπ της ΝΕΤ από τα αποκαλυπτήρια της πλάκας για τον Καπετάν Γιάννακα, πρωτοβουλία του Συλλόγου Βλαχοκερασιωτών Αττικής, με δηλώσεις του Δημάρχου Σκιρίτιδας Κώστα Κατσαφάνα και της Προέδρου του Συλλόγου Ελένης Ζέππου.

Ένα καθοριστικής σημασίας έργο υποδομής, αφορά στην ψηφιοποίηση του Αρχείου της εφημερίδας, «Η Φωνή του Χωριού μας» (1984-2008), του «Συλλόγου Βλαχοκερασιωτών Αττικής – Ο Προφήτης Ηλίας». Έγινε για λογαριασμό του Ψηφιακού Μουσείου Βλαχοκερασιάς με πρωτοβουλία του συμπατριώτη και π. Προέδρου του Συλλόγου, Άγγελου Ε. Μπιστόλα. Ο επισκέπτης καλείται να ενεργοποιήσει την υπερσύνδεση/εισαγωγή  και φυσικά το ίδιο το αρχείο. Το ψηφιοποιημένο αρχείο προσφέρεται για προσωπικές αναζητήσεις αλλά και για  ερευνητικούς σκοπούς. Όπως και θα διαπιστώσετε ένας όχι ευκαταφρόνητος αριθμός κειμένων από το αρχείο τύπου, λαογραφικού και ερευνητικού ενδιαφέροντος, έχει ήδη ενσωματωθεί σε διάφορες θεματικές ενότητες του Ψηφιακού Μουσείου Βλαχοκερασιάς.

Κλείνοντας της παρούσα θεματική ενότητα, θα θέλαμε να κάνουμε έκκληση για νέο υλικό (ντοκουμέντα, ατομικές ή ομαδικές φωτογραφίες) προκειμένου να  συμπληρωθούν τα κενά που έχουν ήδη αναφερθεί. Προτεραιότητα θα δοθεί σε συμπληρωματικό υλικό που αφορά στη δεκαετία του 1930, πριν από το ξέσπασμα του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, στις δεκαετίες του 1950 και 1960 πριν από τη δικτατορία και  στην περίοδο 1974-1984, μετά τη δικτατορία και πριν την τελευταία αναδιοργάνωση του «Συλλόγου Βλαχοκερασιωτών Αττικής 0 Προφήτης Ηλίας». Η Επιτροπή καλωσορίζει επίσης νέο συμπληρωματικό υλικό (περιλαμβανομένων και βίντεο κλιπ) για την τελευταία περίοδο λειτουργίας  (1984-2010) του Συλλόγου Βλαχοκερασιωτών Αττικής.

Νίκος Π. Πετρόπουλος
Συντονιστής Επιτροπής Ψ. Μ. Β.

Πατήστε εδώ ή στην επάνω εικόνα για μια περιήγηση στο φλίπινγκ μπουκ.

 


[1] Βλ. Μέρος ΙΙ: «Δημογραφικές και Διοικητικές Μεταβολές της Κοινότητας της Βλαχοκερασιάς»  στη μονογραφία, Βλαχοκερασιά: Ιστορικά, Δημογραφικά και Λαογραφικά Στοιχεία (Αθήνα 2014) που συντάχθηκε από τον Άγγελο Μπιστόλα κ.α. ειδικά για το Ψηφιακό Μουσείο Βλαχοκερασιάς.