ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΛΑΧΟΚΕΡΑΣΙΑΣ

eikona

Το υλικό της παρούσας θεματικής ενότητας περιορίζεται στους αγώνες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, ξεκινώντας με την ελληνική επανάσταση κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία ως γνωστό, εγκαταστάθηκε στον ελλαδικό χώρο μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως το 1453. Μετά την επιτυχή έκβαση της επανάστασης, ξεκίνησε σιγά-σιγά η συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους. Ο αγώνας του 1821 εξασφάλισε την απελευθέρωση της Πελοποννήσου και μέρους της Στερεάς Ελλάδας. Ακολούθησε η προσάρτηση της Θεσσαλίας (1881), της Μακεδονίας μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1913), της Θράκης και των νησιών του Αιγαίου (πλην των Δωδεκανήσων) μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο (1919), και των Δωδεκανήσων μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (1947)[1]. [Αναμφίβολα, ο νικηφόρος αγώνας των Ελλήνων στο Αλβανικό Μέτωπο και η συμπαράταξή τους με τους «Συμμάχους» (νικητές) διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στις κατακτήσεις της Ελλάδας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο].

 

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό (ιστορικές πηγές, ντοκουμέντα, μαρτυρίες επιζώντων και μνημεία πεσόντων), Βλαχοκερασιώτες συμμετείχαν στην Επανάσταση του 1821, στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-13), στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (1915-1919), στη Μικρασιατική Εκστρατεία (1920-1923) και στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (1940-1944)[2]. Η ενότητα περιλαμβάνει και ενδεικτικό υλικό για ομογενείς, 1ης και 2ης γενιάς Ελληνο-Αμερικανών που μετείχαν στον Α’ και Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των συμμαχικών δυνάμεων.

Ξεκινάμε την παρούσα ενότητα, με φωτογραφικό υλικό και υπερσυνδέσεις που αφορούν στη συμμετοχή Βλαχοκερασιωτών στον Αγώνα Ανεξαρτησίας του 1821, και συγκεκριμένα σε έναν από τους οπλαρχηγούς του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, το Βλαχοκερασιώτη Καπετάν Γιάννακα (Ιωάννη Αποστολόπουλο). Το υλικό αφορά στην αναμνηστική πλάκα που τοποθετήθηκε κοντά στο πατρικό του Καπετάν Γιάννακα και στον ανδριάντα του στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας του Αγιώργη, στην είσοδο του χωριού. Η φωτογραφία της πλάκας συνοδεύεται από υπερσυνδέσεις με στοιχεία για το κείμενο και τους φορείς που πρωτοστάτησαν στην ανέγερσή της καθώς και με ένα βίντεο κλιπ της ΝΕΤ-TV από τα αποκαλυπτήρια της πλάκας (2006) με ομιλίες του Δημάρχου Σκιρίτιδας και της Προέδρου του Συλλόγου Βλαχοκερασιωτών Αττικής. Το φωτογραφικό υλικό για τον ανδριάντα αφορά στα αποκαλυπτήρια που έγιναν τον Ιούλιο 2012, με παρόντες εκπροσώπους της εκκλησίας και της τοπικής αυτοδιοίκησης, έναν πρώην υπουργό που κατάγεται από τη Βλαχοκερασιά και πλήθος συγχωριανών. Θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικές τις υπερσυνδέσεις με το υλικό για τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα, οι οποίες περιλαμβάνουν κατάλογο των δωρητών και βίντεο κλιπ (αποσπάσματα) από την βίντεο/παραγωγή της ΝΕΤ-TV. Ειδικότερα, στα βίντεο κλιπ ακούμε τη Χορωδία του Ιδρύματος Στασινοπούλου (Τρίπολη) να τραγουδά τραγούδια για τους πρωταγωνιστές· τον χαιρετισμό του Αντι-Δημάρχου Τρίπολης Κωνσταντίνου Κατσαφάνα· την απαγγελία ποιημάτων από μαθητές Γυμνασίου· την μαχητική ομιλία της Καθηγήτριας Φιλολόγου, Κικής Κατσαφάνα, με αναφορές στους συντελεστές του ανδριάντα, στον Καπετάν Γιάννακα, στους αγωνιστές του 1821 και στην τρέχουσα οικονομική και αξιακή κρίση στη χώρα μας· και την κατατοπιστική ομιλία του Κερασιώτη, Καθηγητή Μαθηματικών, Βασίλη Κυριαζή, ο οποίος εξιστορεί με εξονυχιστικές λεπτομέρειες τη «Μάχη της Βλαχοκερασιάς» και το ρόλο των Λακώνων και των Αρκάδων πρωταγωνιστών.[3] Τέλος, βλέπουμε τον Στέφανο Μάνο, πρώην Υπουργό, και άλλους εκπροσώπους ΟΤΑ, συλλόγων και απογόνων του Καπετάν Γιάννακα να καταθέτουν στεφάνι. Επιπρόσθετο ιστορικό υλικό για τον Καπετάν Γιάννακα, άλλους Βλαχοκερασιώτες που πήραν μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα και την επιστολή [διαταγή] του Κολοκοτρώνη προς τα χωριά της περιοχής (Αρβανιτοκερασιά, Βλαχοκερασιά, Ζέλι, Καπαρέλι, Βούρβουρα και Αλουποχώρι), ο αναγνώστης θα βρει στο Α' Μέρος («Ανθολόγιο Ιστορικών Στοιχείων») του πονήματος Βλαχοκερασιά: Ιστορικά, Δημογραφικά και Λαογραφικά Στοιχεία του Άγγελου Μπιστόλα, κ.α. που έχει ενταχτεί ως υπερσύνδεση (hyperlink) στο Ψηφιακό Μουσείο Βλαχοκερασιάς

Η συλλογή συνεχίζεται με υλικό από τους πολέμους του 20ου Αιώνα: τους Βαλκανικούς Πολέμους, τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τη Μικρασιατική Εκστρατεία, τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (το Αλβανικό Μέτωπο) και την κατοχή. Οργανώσαμε την υπο-ενότητα και τις υπερσυνδέσεις βασιζόμενοι στο Μνημείο των Βλαχοκερασιωτών Πεσόντων που έχει ανεγερθεί στο χώρο-δωρεά του Κωνσταντίνου Σιαπέρα (Βλ. ενότητα, «Ευεργέτες της Βλαχοκερασιάς»). Στο μνημείο, το οποίο φιλοτεχνήθηκε με τη χρηματοδότηση του Κωνσταντίνου Βασιλείου Χρόνη, αναγράφονται όλοι σχεδόν οι πεσόντες στους παραπάνω πολέμους. Σε σχετική υπερσύνδεση, συμπληρώνονται οι Βλαχοκερασιώτες που έπεσαν (15) ή ήταν αγνοούμενοι (2) κατά τη διάρκεια των ανωτέρω πολέμων αλλά δεν αναγράφονταν στο Μνημείο των Πεσόντων[4].

 Ξεκινάμε την πλοήγηση με τους Βαλκανικούς Πολέμους και την Μικρασιατική Εκστρατεία.Ανοίγοντας τις σχετικές υπερσυνδέσεις, ο επισκέπτης θα διαβάσει για τους πεσόντες, τους τραυματίες και τους αιχμαλώτους Βλαχοκερασιώτες, τις συνθήκες αιχμαλωσίας και θανάτου τους, την αλληλογραφία μεταξύ γονέων/συγγενών και αναχωρούντων/ευρισκομένων στα μέτωπα της Μικρός Ασίας, τη συμμετοχή ομογενών Βλαχοκερασιωτών στους Βαλκανικούς Πολέμους και διάφορα ντοκουμέντα/έγγραφα που εκδόθηκαν από τα Υπουργεία Στρατιωτικών και Οικονομικών για τους υπηρετούντες στο μέτωπο της Μικράς Ασίας (π.χ. αριστείο ανδρείας, απονομή σύνταξης σε γονείς κτλ.)[5]. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θεωρούμε ότι θα έχει ένα απόσπασμα από το βιβλίο, «Βιογραφία Ξενιτειάς», του ομογενή Βλαχοκερασιώτη Γεωργίου Ζέππου, ο οποίος εμπιστεύτηκε την νέα του επιχείρηση (κινηματογράφο), στον εξάδελφό του και αποφάσισε να επιστρέψει στην Ελλάδα για να στηρίξει τον αγώνα της στους Βαλκανικούς πολέμους (Βλ. «Βλαχοκερασιώτες Επιχειρηματίες εκτός Βλαχοκερασιάς»).

Ακολουθεί το φωτογραφικό υλικό και οι σχετικές υπερσυνδέσεις για τη συμμετοχή Βλαχοκερασιωτών στους πολέμους της δεκαετίας 1940-1950: το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με αναφορές στο Αλβανικό Μέτωπο και στην τραγωδία του αδελφοκτόνου πολέμου. Το φωτογραφικό υλικό περιορίζεται στο Αλβανικό Μέτωπο και στην Κατοχή και αφορά κυρίως τους Ελλαδίτες Βλαχοκερασιώτες. Οι υπερσυνδέσεις περιλαμβάνουν μαρτυρίες, αναμνήσεις και αφηγήσεις που συγκεντρώθηκαν από την Κική Κατσαφάνα, τη Μαρία Κοπίτα και ομάδα μαθητών του Γυμνασίου Βλαχοκερασιάς και αφορούν Βλαχοκερασιώτες που έλαβαν μέρος στο Αλβανικό μέτωπο, αναμεταδίδουν διηγήσεις γονέων, ή αφηγούνται περιστατικά που βίωσαν οι ίδιοι στην Κατοχή. Εξερευνώντας αυτές τις υπερσυνδέσεις ο επισκέπτης της ιστοσελίδας πληροφορείται για τις αντιδράσεις των συγχωριανών κατά την επιστράτευση για το Αλβανικό Μέτωπο, τις κακουχίες/στερήσεις την περίοδο της Κατοχής, το ρόλο της θρησκείας, τις διαφορετικές εικόνες για τους κατακτητές και τις πράξεις αντίστασης Βλαχοκερασιωτών.Την ταραχώδη δεκαετία, 1940-1950 πλαισιώνουν και υπερσυνδέσεις που αφορούν στο κάψιμο της Βλαχοκερασιάς από τους Γερμανούς το 1944 (Βλ. αφήγηση του Γιάννη Ζέππου, άρθρο του Αναστάσιου Γιαννόπουλου και ποίημα του Πέτρου Πετρόπουλου), τη συμμετοχή ομογενών Β’ γενιάς στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (απόβαση στη Νορμανδία, D-Day) και «Δίπλωμα Ευγνωμοσύνης» στην οικογένεια πεσόντα κατά τη διάρκεια του αδελφοκτόνου πολέμου (1946-1949). Το όνομα του τελευταίου αναγράφεται στο Μνημείο των Πεσόντων της δεκαετίας του 1940-50.

Κλείνουμε την θεματική ενότητα με υλικό για τον συμπατριώτη Πλούτωνα Χουχουλή, Επίτιμο Αντιστράτηγο, ο οποίος διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Κύπρου το 1964. Το υλικό περιλαμβάνει το βιογραφικό του, τα πολυάριθμα παράσημά του, ένα χειρόγραφο σημείωμα για τη συνάντησή του με τον Διγενή Γρίβα, ένα αναμνηστικό για τα 30 χρόνια μετά τη Μάχη της Τηλλυρίας, την ομιλία του (2003) για τη σημασία της 28ης Οκτωβρίου) και ένα άρθρο από το διαδίκτυο για τη Μοίρα Καταδρομών 31 και τη «Μάχη της Μανσούρας» (Αυγ. 1964), όπου γίνονται αναφορές στον στρατιωτικό διοικητή της μάχης «Αντισυνταγματάρχη Πλούτωνα Χουχουλή».

Η παρούσα ενότητα αναμφίβολα έχει περιθώρια για εμπλουτισμό. Έχουμε ένα «χάσμα» μεταξύ της Επανάστασης του ’21 και των Βαλκανικών Πολέμων. Επίσης, πίσω από κάθε Βλαχοκερασιώτη που κατέβαλε το φόρο αίματος για την πατρίδα υπάρχει μια ιστορία, μια αφήγηση που αξίζει να ειπωθεί, ασχέτως αν το όνομά του αναγράφεται στο Μνημείο των Πεσόντων. Τέλος, όπως προαναφέραμε, η συλλογή μας έχει ελλείψεις ως προς τη συμμετοχή Βλαχοκερασιωτών στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ομογενών (ιδίως ελληνο-αμερικανών) σε μέτωπα του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου (Ασία ή Ευρώπη). Κατά συνέπεια είναι ευπρόσδεκτο το υλικό (ντοκουμέντα, παλιές φωτογραφίες κτλ.) που καλύπτει οποιεσδήποτε από τις παραπάνω ελλείψεις της συλλογής μας.

Νίκος Π. Πετρόπουλος
Συντονιστής της Επιτροπής Ψ. Μ. Β.

 

Πατήστε εδώ ή στην επάνω εικόνα για μία περιήγηση στο φλίπινγκ μπουκ.

 


[1] Τα Επτάνησα παραχωρήθηκαν από τους Άγγλους στην Ελλάδα το 1864 και η Κρήτη ενώθηκε με την Ελλάδα το 1913, μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους.

[2] Εξ αιτίας της ιστορικής διαμάχης μεταξύ του Βασιλέως Κωνσταντίνου (των «Βασιλικών») και του Ελευθερίου Βενιζέλου (των «Βενιζελικών») για τις συμμαχίες, η Ελλάδα μπήκε στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο το 1917 (στο πλευρό των Συμμάχων), τρία χρόνια μετά την έναρξή του. Οι Έλληνες συμμετείχαν σε μάχες το 1917-18. Μεταξύ αυτών ήταν και κάποιοι Βλαχοκερασιώτες (Βλ. υπερσύνδεση/άρθρο για τη συμπλήρωση της λίστας στο Μνημείο των Πεσόντων).

[3] Για τεχνικούς λόγους δεν κατέστη δυνατή η απρόσκοπτη ολοκλήρωση της βιντεοσκόπησης της ομιλίας του Καθ. Κυριαζή. Για το πλήρες κείμενο με κάποιες διορθώσεις καθώς και με ένα κατάλογο αγωνιστών των Κερασιών, νέο υλικό για τη μάχη στου Ζέλι το ‘Ισιωμα και ένα ποίημα-αφιέρωμα στον Καπεταν Γιάννακα, ο αναγνώστης καλείται να ανοίξει την υπερσύνδεση κάτω από τη σχετική λεζάντα της φωτογραφίας. 

Συμπληρώνουμε την παρουσίαση του Καθ. κ. Κυριαζή με τρία κείμενα που καταπιάνονται με τα ίδια ιστορικά γεγονότα: το άρθρο του Γιώργου Ζιάκα για τη «Μάχη της Βλαχοκερασιάς», το άρθρο του Παρασκευά Βελισσάρη, «Ματιές στην Ιστορία της Βλαχοκερασιάς» και την «Ανοικτή Επιστολή» το Κώστα Κρεκούζου προς το Δήμαρχο Σκιρίτιδας για την καθιέρωση «τοπικής εθνικής γιορτής» στην μνήμη του Αντώνη Νικολόπουλο εκ Λακωνίας, που έπεσε στη «Μάχη της Βλαχοκερασιάς».

[4] Η επικέντρωση στους Ελλαδίτες αποκλείει ομογενείς που συμμετείχαν στις επιχειρήσεις των Συμμάχων τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Για παράδειγμα, ο Γεώργιος Α. Κοντογιάννης γεννήθηκε στη Βλαχοκερασιά (1888), μετανάστευσε στις ΗΠΑ και σκοτώθηκε πολεμώντας στη μάχη της Αργκόν (1918). Για περισσότερες λεπτομέρειες διαβάστε την επιγραφή στην ταφόπετρα.

[5]Σημειώνεται ότι ένας άλλος Βλαχοκερασιώτης, ο Δημοσθένης Ηλιόπουλος, υπηρέτησε ως στρατιωτικός αρχίατρος κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Περισσότερες πληροφορίες για την υπηρεσία και τη ζωή του στην υποενότητα «Ιατρικές Επιστήμες και Εφαρμογές».